Khalid Saboerali
De grote regentijd is inmiddels al een poos aangebroken. Dat weten we, omdat we op school hebben geleerd over de seizoenen in Suriname. We weten het omdat de Meteorologische Dienst ervoor waarschuwt. En we weten het omdat iedere Surinamer ergens in zijn achterhoofd al rekening houdt met natte voeten. Toch lijkt de regen ons ieder jaar weer te verrassen.

Op de polikliniek merk je dat vrijwel direct. Patiënten bellen af of komen niet opdagen omdat hun erf of huis onder water staat. Anderen komen veel te laat omdat de straat onbegaanbaar is of omdat de auto halverwege moest worden geparkeerd. Sommige parkeerplaatsen veranderen tijdelijk in vijvers en een rit naar het ziekenhuis wordt ineens een expeditie.

Zelfs een eenvoudige bloedafname is soms niet meer zo eenvoudig. Wegen naar laboratoria zijn slecht begaanbaar en sommige prikpunten kampen zelf met wateroverlast. Een controle die eigenlijk routine had moeten zijn, wordt uitgesteld. Niet omdat de patiënt niet wil komen, maar omdat hij er eenvoudigweg niet kan komen. En de gevolgen beperken zich niet tot de gezondheidszorg.

Een huis dat onder water loopt, betekent beschadigde meubels, kapotte elektrische apparaten en opnieuw beginnen met opruimen. Wie al moeite had om rond te komen, ziet onverwacht nieuwe kosten verschijnen. Alsof de regen ook een rekening achterlaat.

Intussen stijgen de prijzen van groenten en andere levensmiddelen. Voor veel gezinnen was gezond eten al een uitdaging. De regentijd maakt die uitdaging soms nog groter. Ook ziekteverwekkers trekken zich weinig aan van de weersvoorspelling.

Stilstaand water biedt ideale omstandigheden voor muskieten, met een grotere kans op ziekten die zij kunnen overbrengen. Overstromingen vergroten daarnaast het risico op infecties, zoals de ziekte van Weil, wanneer mensen in aanraking komen met water dat is verontreinigd met urine van ratten.

En alsof dat nog niet genoeg is, besluiten ook ratten, kakkerlakken, slangen en andere ongewenste bezoekers dat jouw huis ineens een aantrekkelijke, droge verblijfplaats is geworden. Blijkbaar zijn we niet de enigen die liever droge voeten houden. Natuurlijk heeft ook de burger een verantwoordelijkheid. Afval hoort niet in goten of trenzen terecht te komen. Erven moeten worden schoongehouden. Een verstopte afvoer begint soms met een plastic fles of een zak die achteloos werd weggegooid. Maar daar eindigt de verantwoordelijkheid niet.

Een schoon Suriname is in de eerste plaats een publieke verantwoordelijkheid. De overheid heeft de taak om toe te zien op goed onderhoud van trenzen, rioleringen en waterafvoer. Niet pas wanneer de straten blank staan, maar juist voordat de eerste zware regen valt. Voorkomen is ook hier goedkoper dan genezen. Misschien is dat wel de grootste overeenkomst tussen gezondheidszorg en bestuur.

Als dokter probeer ik liever hoge bloeddruk te voorkomen dan de ernstige gevolgen ervan te moeten opvangen. Ik behandel liever diabetes voordat nierfalen ontstaat. Preventie vraagt voorbereiding, onderhoud en soms investeringen waarvan de opbrengst pas jaren later zichtbaar wordt. Met wateroverlast is het niet anders. Een goed onderhouden afwateringssysteem haalt zelden het nieuws. Een ondergelopen woonproject wel.

Misschien is dat precies de uitdaging. We investeren vaak pas wanneer het probleem zichtbaar is geworden. Terwijl goed bestuur, net als goede gezondheidszorg, juist draait om het voorkomen van problemen voordat ze ontstaan. De regen kwam dus niet onverwacht. Alleen onze voorbereiding soms wel.

Khalid Saboerali

Disclaimer
Deze column betreft een persoonlijke maatschappelijke beschouwing, gebaseerd op professionele ervaringen binnen de gezondheidszorg. De inhoud bevat geen informatie die herleidbaar is tot individuele patiënten, collega's of specifieke zorginstellingen.