Het Openbaar Ministerie (OM) waarschuwt in een dringende brief aan assembléevoorzitter Ashwin Adhin dat een voorgestelde ambtstermijn van “ten hoogste 7 jaren” voor de Procureur-generaal (PG) de deur opent voor willekeur en politieke beïnvloeding. Het OM uit “ernstige misnoegen en fundamentele bezorgdheid” over nieuwe amendementen voor de Grondwet en andere rechterlijke wetten.

Begin augustus stelden zes initiatiefnemers herziene concept-amendementen op voor de Grondwet, de Wet Rechtspositie Rechterlijke Macht en het Reglement op de Inrichting en Samenstelling van de Rechterlijke Macht. Volgens de PG en alle vervolgingsambtenaren, die de brief ondertekenden, vormen deze voorstellen een directe bedreiging voor de onafhankelijkheid van de rechtspraak en de rechtsstaat. Hoewel het OM modernisering van de rechterlijke macht steunt, moet dat gebeuren “zonder concessies aan de rechtsstaatgedachte.” De huidige plannen vormen daarentegen juist een bedreiging.

Het OM stelt dat de voorstellen “afbreuk doen aan de onafhankelijkheid, slagvaardigheid en het gezag van de rechterlijke macht.” Vanuit verantwoordelijkheid voor de Surinaamse rechtsstaat kan het OM niet toezien hoe het fundament van de strafrechtspleging wordt ondermijnd. “Het Openbaar Ministerie vraagt niet om privileges, maar om waarborgen,” benadrukken de aanklagers.

Destabilisering en desavouering
Tijdens het congres begin dit jaar presenteerde de PG plannen voor een modern OM, waaronder een roulatiesysteem voor de PG, uitbreiding van het aantal Advocaten-Generaal (AG) en de oprichting van een Raad van het OM. Het OM mist in de nieuwe voorstellen elk teken van deze versterking en ziet juist een “destabilisering van de rechtsstaat en desavouering van de rechterlijke macht.”

De voorgestelde ambtstermijn van “ten hoogste 7 jaren” voor de PG baart het OM grote zorgen. Deze formulering biedt ruimte voor kortere, willekeurige benoemingen, wat politieke beïnvloeding mogelijk maakt. Dit staat haaks op het voorstel van de Rechterlijke Macht zelf, die pleit voor een termijn van minimaal 7 jaar.


AG’s voor het leven benoemen
Om de slagkracht van het OM te behouden bij het wegvallen van een levenslange benoeming van de PG, stelt het OM voor de AG’s wel levenslang te benoemen. Dit moet stevigheid, objectiviteit en onafhankelijkheid garanderen, zodat zij “zonder enige terughoudendheid en vrij van politieke beïnvloeding kunnen optreden.”

Daarnaast maakt het OM zich zorgen over het schrappen van het advies van het Hof van Justitie bij de benoeming van AG’s in de concepten. Dit advies is volgens het OM een belangrijke waarborg voor “deskundigheid, kwaliteit en onafhankelijkheid.” De voorstellen raken zo direct aan de institutionele onafhankelijkheid en continuïteit van de rechterlijke macht.

60 jaar: uitstroom van ervaren vervolgers
Eigen voorstellen voor een Raad van het OM, ter vervanging van het huidige Managementteam, zijn door de wetgevers afgewezen. In plaats daarvan willen zij een College van Bestuur met 2 tot 4 AG’s, wat volgens het OM praktisch niet uitvoerbaar is omdat de uitvoeringswet slechts 2 AG’s toestaat. Ook wil het OM dat hoofdofficieren van justitie zitting krijgen in het bestuur om sturing te waarborgen.

Het OM verzet zich eveneens tegen de verlaging van de pensioengerechtigde leeftijd naar 65 jaar voor de PG en 60 jaar voor overige OM-leden. Dit leidt volgens het OM tot het verlies van ervaren vervolgers en daarmee tot een vermindering van kwaliteit en capaciteit. Het onderscheid met de pensioenleeftijd van 70 jaar voor het Hof van Justitie wordt onbegrijpelijk genoemd, aangezien alle rechterlijke leden constitutioneel gelijkwaardig zijn.

Overleg en tóch eenzijdige inkomensverlaging
Financieel spreekt het OM van een “drastische verslechtering” van de rechtspositie, met aantasting van bestaande rechten en rechtszekerheid. Hoewel vanuit de rechterlijke macht onder redelijkheid en verantwoordelijkheid financiële concessies zijn gedaan in overleg met president Jennifer Simons, wijst het OM de eenzijdige en forse inkomensverlaging af. Dit roept volgens het OM ernstige vragen op over proportionaliteit, redelijkheid en de bijzondere constitutionele positie van ambtsdragers.

Het OM waarschuwt dat ontwrichting van zijn gezag grote gevolgen kan hebben, onder meer voor het internationale vertrouwen, de economie en het investeringsklimaat. Daarom doet het een dringende oproep aan de parlementsvoorzitter de voorstellen van de rechterlijke macht serieus te nemen. Het OM verwacht dat er “geen wetgeving tot stand zal worden gebracht die de rechterlijke macht en de rechtsstaat Suriname destabiliseert.”

Een kopie van de brief aan Adhin is ook gestuurd naar de president, de hofpresident en de beroepsverenigingen van advocaten, notarissen en deurwaarders.