Minister Adelien Wijnerman van Financiën & Planning
Minister van Financiën en Planning Adelien Wijnerman heeft in De Nationale Assemblee aangegeven dat de regering verschillende fiscale regelingen die van invloed zijn op de lokale productie opnieuw tegen het licht houdt. Het gaat onder meer om de behandeling van grondstoffen en halffabricaten en onderdelen van de btw-regeling. Vanuit verschillende fracties werd erop aangedrongen lokale ondernemers meer ruimte te geven en te voorkomen dat fiscale maatregelen juist een rem zetten op productie en economische diversificatie.

De discussie ontstond nadat Wijnerman vragen beantwoordde over de invoer van halffabricaten. Zij legde uit dat het Grondstoffenbesluit van 1997 een algemene vrijstelling van invoerrechten kent voor grond- en hulpstoffen die voor het productieproces worden gebruikt. In 2021 werd de regeling gewijzigd en werd scherper omschreven wat onder grond- en hulpstoffen moet worden verstaan. Halffabricaten vielen daardoor niet langer automatisch onder deze categorie. Volgens Wijnerman was er in de praktijk onduidelijkheid ontstaan omdat een product in het ene productieproces als halffabricaat kon worden aangemerkt en in een ander proces als eindproduct.

Verzoeken die betrekking hebben op halffabricaten worden momenteel volgens de bestaande regels afgehandeld. Tegelijkertijd is de Belastingdienst samen met het bedrijfsleven en andere stakeholders bezig het Grondstoffenbesluit te herevalueren. Daaruit moeten voorstellen voortkomen over een eventuele aanpassing van de regeling.

Meer ruimte voor lokale productie
DNA-lid Mahinder Jogi (VHP) stelde dat juist met het oog op de ontwikkeling van de olie- en gassector en verhoging van de binnenlandse productie moet worden bekeken of de bestaande regels nog voldoen. Volgens hem krijgen grote buitenlandse ondernemingen aanzienlijke fiscale faciliteiten, terwijl lokale ondernemers tegen invoerrechten en andere lasten aanlopen. Hij vroeg ook te kijken naar verlichting van de btw op goederen die in de agrarische productie worden gebruikt.

VHP-fractieleider Asis Gajadien sloot zich daarbij aan. Hij wees erop dat misbruik van vrijstellingen moet worden aangepakt, maar waarschuwde ervoor dat maatregelen tegen misbruik uiteindelijk bonafide productiebedrijven treffen. Volgens hem moet per bedrijfstak worden bekeken welke geïmporteerde tussenproducten daadwerkelijk noodzakelijk zijn voor lokale productie.

Ook andere leden legden de nadruk op stimulering van binnenlandse productie. Er werd onder meer gepleit voor het schrappen of verlagen van invoerrechten en btw op landbouwmachines en andere productiemiddelen en voor betere toegang tot kapitaal. De teneur was dat Suriname moeilijk economische diversificatie kan nastreven wanneer lokaal produceren duurder wordt gemaakt door belastingen op noodzakelijke inputs.

Retentieregeling opnieuw onderwerp van discussie
De discussie verschoof vervolgens naar de retentieregeling voor exporteurs. Gajadien zette vraagtekens bij de juridische grondslag van de regeling waarbij 35 procent van exportopbrengsten moet worden teruggebracht. Hij waarschuwde dat eenzijdig vanuit de overheid opgelegde maatregelen schadelijk kunnen uitpakken voor bedrijven en de economie.

Rabin Parmessar, fractieleider van de NDP, wees daarentegen op het spanningsveld dat ontstaat wanneer de overheid lokale sectoren financieel ondersteunt, terwijl exportopbrengsten vervolgens buiten Suriname worden gehouden. Volgens hem moet geld dat met ondersteuning van de Surinaamse economie wordt verdiend, uiteindelijk ook in enige vorm terugvloeien naar die economie. Wel onderschreef hij dat daarvoor een wettelijke regeling nodig is en dat maatregelen in overleg met de betrokken sectoren moeten worden getroffen.

Wijnerman hield DNA voor dat de retentieregeling niet zonder juridische basis is ingevoerd. Volgens haar heeft de Deviezencommissie een algemene beschikking uitgevaardigd op basis van de Deviezenregeling van 1947 en is over de aanpassing gesproken met onder meer de Centrale Bank en de betrokken sector.

Btw eveneens in hervormingstraject
De minister bevestigde uiteindelijk dat niet alleen het Grondstoffenbesluit wordt geëvalueerd. Ook de btw maakt deel uit van het hervormingstraject. Zij zei voorstellen uit DNA te zullen meenemen en met haar deskundigen te bekijken welke wijzigingen mogelijk zijn.

Wijnerman reageerde ook op de kritiek dat multinationals meer fiscale voordelen genieten dan kleinere Surinaamse ondernemingen. Zij wees erop dat voordelen van grote ondernemingen voortvloeien uit overeenkomsten die wettelijk zijn goedgekeurd. Indien daarin verandering moet komen, zal volgens haar eveneens moeten worden gekeken naar het bestaande juridische kader. Het uitgangspunt van de regering is volgens de minister wel om productie te stimuleren, waarbij ook belastingvoordelen kunnen worden bekeken.

Parmessar waarschuwde vervolgens voor het openbreken van reeds gesloten overeenkomsten met buitenlandse investeerders. Suriname moet volgens hem voorzichtig zijn met afspraken waaraan het land zich eerder heeft verbonden, omdat aantasting daarvan gevolgen kan hebben voor het vertrouwen van toekomstige investeerders.

Jogi benadrukte daarop dat zijn pleidooi niet inhoudt dat voordelen van multinationals moeten worden afgenomen. Hij wil juist dat Surinaamse ondernemers vergelijkbare mogelijkheden krijgen om te produceren en te investeren. Volgens hem vormen lokale ondernemingen de ruggengraat van de economie en moet het beleid daar nadrukkelijker rekening mee houden.