Hans Breeveld
Er is vaak op gewezen dat de grote verwachtingen van velen, in en buiten Suriname, voor wat betreft het jaar 2028 in rook zouden kunnen opgaan. De olieopbrengsten voor onze kust, die vanaf dat jaar ontvangen zullen worden, zouden weleens niet Suriname en de meerderheid van de Surinamers ten goede kunnen komen, maar veel meer buitenlandse bedrijven, vreemdelingen en slechts enkele Surinamers.

Soms schijnt het alsof bestuurders, maar vooral leden van De Nationale Assemblee, niet begrijpen dat de tijd in deze niet onze bondgenoot is en dat men zich juist dáár moet haasten met het doen van het nodige 'huiswerk'.

Er wordt veel gesproken over local content, het aandeel van Surinamers en Surinaamse bedrijven in het oliegebeuren. Toen recentelijk de directeur van het Surinaams Pedagogisch Instituut (SPI), Jennifer Meye, MEd, via het STVS-nieuws ons enkele cijfers voorhield, vroeg ik mij af of bestuurders en volksvertegenwoordigers bekend zijn met die cijfers en vooral wat zij daar beleidsmatig mee doen.

Jennifer Meye werd in het schooljaar 2021-'22 directeur van het SPI, de grootste instelling die leerkrachten opleidt. Het instituut telde toen 41 klassen. In het volgende schooljaar was het aantal klassen verminderd tot 37. Het schooljaar 2023-'24 vertoonde een verdere daling naar 31 klassen. In het schooljaar 2024-'25 bereikte het aantal klassen niet meer dan 25, terwijl men het in het lopende schooljaar heeft moeten doen met 16 klassen. De prognose is dat in het schooljaar 2026-'27 het aantal klassen ongeveer 12 zal bedragen.

Wij weten dat leerkrachten vaker aan de bel hebben getrokken over de onderwaardering van hun positie, zowel inhoudelijk als financieel. Bij de examenuitslag op het SPI was er toch nog wat te vieren. Van de 59 examenkandidaten slaagde 83,1% direct. Dat zijn 49 kandidaten. Negen kandidaten hebben een herexamen, terwijl slechts één kandidaat direct is afgewezen. Verder onderzoek laat het volgende resultaat zien.

Op de Avondopleiding voor De Nieuwe Leerkracht (ADNL) waren er 56 examenkandidaten. Veertien slaagden direct (25%), vier werden afgewezen (7,1%), 28 kandidaten mogen herexamen doen (50%), zes kandidaten hebben de mogelijkheid tot een inhaalexamen (10,7%), terwijl vier kandidaten zich terugtrokken (7,1%).

Bij het Christelijk Pedagogisch Instituut (CPI) waren er 28 examenkandidaten. Acht slaagden direct, terwijl 18 herexamen moeten doen en twee direct werden afgewezen.

Op de Avondopleiding voor De Nieuwe Leerkracht (ADNL) Nickerie waren er 15 examenkandidaten. Hiervan slaagde slechts één kandidaat direct (6,7%), één kandidaat werd direct afgewezen (6,7%), terwijl 13 kandidaten mogen deelnemen aan het herexamen (86,7%).

Op het Pedagogisch Instituut Nickerie (PIN) slaagden van de 13 examenkandidaten er 12 direct (92,3%), terwijl één kandidaat is afgewezen.

Aan de vijf dag- en avondopleidingen die ons land rijk is voor het behalen van de onderwijzersakte namen in totaal 171 kandidaten deel aan het examen.

Onder de onderwijsgevenden is er reeds geruime tijd sprake van een hoog personeelsverloop. Jaarlijks gaan onderwijsgevenden met pensioen of vertrekken zij naar het buitenland. Ook callcenters en bedrijven als Tulip trekken onderwijsgevenden aan met onder andere hun aantrekkelijke salarissen.

De vraag is of een totaal van 171 examenkandidaten per jaar wel voldoende is om het aantal afzwaaiende leerkrachten te compenseren. Dan hebben wij het nog niet over de natuurlijke groei van het aantal leerlingen. Nu al weten wij dat leerlingen de school dagelijks eerder verlaten en bepaalde vakken niet kunnen worden verzorgd vanwege het gebrek aan leerkrachten. Als er tekorten ontstaan aan leerkrachten, wie zal het Surinaamse kind dan onderwijzen? Of moeten wij ons voorbereiden op een groeiende groep kinderen die vanwege een tekort aan leerkrachten geen onderwijs kunnen genieten, met op termijn een navenant aantal analfabeten?

Op het SPI werd er bij de examenuitslag een feestje gebouwd. Onder de uitzinnig dansende geslaagden was geen enkele mannelijke student waar te nemen. Reeds decennia wordt gesproken over de noodzaak van meer mannen in het 'lager' onderwijs. Voor jongens die opgroeien in eenoudergezinnen, waar meestal een vrouw aan het hoofd staat, zouden mannelijke leerkrachten een belangrijk rolmodel kunnen zijn.

De roep om meer vaderfiguren in de samenleving was onder meer een van de redenen waarom op 2 december 1999 de Stichting Man Mit' Man werd opgericht. De stichting streeft er onder meer naar de kwantitatieve en kwalitatieve zichtbaarheid van de man in de Surinaamse maatschappij te vergroten.

Wij zouden zeker moeten meegaan met landen die investeren in een kenniseconomie: een economie waarbij onderwijs, kennis, innovatie en technologie de drijvende krachten zijn achter economische groei en welvaart. Met het grote verloop onder leerkrachten en een ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur dat het moet doen met nog geen 10% van de begroting, mogen geen wonderen worden verwacht. Wel hebben wij de droevige zekerheid dat wij nog ver verwijderd zijn van de nastrevenswaardige kenniseconomie.

Hans Breeveld