Bondscoach Henk Fraser
Afgelopen week werd Henk Fraser gepresenteerd als bondscoach van het Surinaamse elftal. Goed nieuws, dacht ik meteen. Niet alleen omdat Fraser volgens mij een prima coach is, maar ook omdat zijn aanstelling volop hoop biedt voor de inzet van profs uit de diaspora.

Fraser kan goed met spelers overweg, heeft hart voor het land, is verzot op het Surinaamse bos en maakt zaken niet mooier dan ze zijn. Zo betuigde hij tijdens een persmoment na afloop van een erbarmelijke wedstrijd van een van de clubs die hij trainde doodkalm zijn oprechte medeleven met het publiek. Hij vond het zonde dat mensen überhaupt geld hadden neergelegd om de wanvertoning van die middag mee te maken. Toen ik hem vorig jaar september sprak, nadat hij assistent van Stanley Menzo was geworden, vertelde hij dat hij zich op dat soort momenten misschien diplomatieker had moeten uitlaten. Maar ja, dat ligt nu eenmaal niet in zijn aard.

Los van Frasers capaciteiten en eigenschappen moet hij ervan overtuigd zijn dat het binnenkort in orde komt met de djugu djugu rond de paspoorten. Want hoewel hij zeker oog heeft voor lokale spelers en waarschijnlijk weer een handvol jongens uit de eerste klasse zal oproepen voor de interlands in september, was Henk geen bondscoach geworden als hij het zonder profs uit het buitenland zou moeten stellen. Ook Brian Tevreden zou in dat geval niet zijn aangebleven als general manager.

Hoe zit het ook alweer met die paspoorten? De internationals van Surinaamse afkomst met een Nederlands paspoort verkeerden tot de verloren WK-play-off tegen Bolivia in de veronderstelling dat zij met behoud van hun Nederlandse nationaliteit voor Suriname mochten uitkomen. Dat bleek net even anders te liggen toen in maart aan het licht kwam dat de Nederlandse eredivisieclub Go Ahead Eagles in de eerder dit jaar met 6-0 gewonnen competitiewedstrijd tegen NAC met verdediger Dean James een niet-gerechtigde speler had opgesteld. James had met een Indonesisch paspoort interlands voor Indonesië gespeeld en was daarmee volgens de Nederlandse wet automatisch zijn Nederlandse nationaliteit kwijtgeraakt. Hetzelfde gold voor vrijwel alle Surinaamse internationals.

In april verloor NAC weliswaar het kort geding tegen de KNVB om de wedstrijd tegen Go Ahead Eagles ongeldig te laten verklaren, maar het gevolg was wel dat de interlandcarrière van Nederlandse profs met een Surinaamse achtergrond op losse schroeven kwam te staan. Als spelers van buiten de EU moesten zij opnieuw een werkvergunning aanvragen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Bij vedetten als Tjaronn Chery (NEC) en Etienne Vaessen (FC Groningen) was dat snel geregeld, omdat hun clubs daar in de beslissende fase van het seizoen groot belang bij hadden. Andere spelers moesten langer wachten en dure juristen inschakelen. Vanaf dat moment was de vraag welke Suriprofs nog voor Natio zouden kiezen. Ze komen dolgraag uit voor Natio, maar het feit dat zij daarmee mogelijk hun Nederlandse nationaliteit en de bijbehorende rechten op het spel zouden zetten, maakt het een stuk ingewikkelder.

De tweede vraag luidde hoe de Surinaamse Voetbalbond en de Surinaamse regering zouden reageren. Zouden zij de spelers in bescherming nemen en langs bestuurlijke en diplomatieke weg een oplossing verzinnen om de Nederlandse wet te omzeilen? In Paramaribo werd weliswaar een commissie samengesteld met vertegenwoordigers van de regering, de voetbalbond en juristen aan beide kanten van de oceaan om tot een oplossing te komen, maar daarna bleef het maandenlang verdacht stil.

Tot vorige week. Toen verklaarde bondsvoorzitter Dayasankar Mathoera dat het zo goed als zeker in orde komt met de paspoorten van de diasporaspelers. Volgens Mathoera komt de kwestie neer op de juridische interpretatie van de manier waarop de Europese profs worden ingezet voor Suriname. Vragen zij uit vrije wil een Surinaams paspoort aan? Of bewijzen zij op verzoek van de hoogste Surinaamse instantie, de president, in het landsbelang hun diensten als voetballer? In het tweede geval is het bezit van een Surinaams paspoort niet strijdig met de Nederlandse wet, zo stelt Mathoera.

Voor het spelen van interlands krijgen voetballers met de Nederlandse nationaliteit voortaan een Surinaams paspoort waaraan zij geen rechten of verworvenheden kunnen ontlenen. Zij mogen er bijvoorbeeld niet mee stemmen en kunnen op termijn ook geen aanspraak maken op een stuk grond in Suriname.

Punt is wel dat president Jennifer Simons zich nog moet uitspreken over de nieuwe regeling en dat het Surinaamse parlement in meerderheid akkoord moet gaan met de benodigde wetswijziging. Die moet daarna ook nog worden bekrachtigd door de Staatsraad. Maar Mathoera verwacht dat die procedure vóór de komende interlandperiode is afgerond. Dan hebben de diaspora-profs de garantie dat zij geen enkel risico lopen hun Nederlandse nationaliteit te verliezen zodra zij als Surinaams international het veld betreden.

Vanzelfsprekend is Fraser hiervan op de hoogte en kan hij straks een selectie samenstellen met spelers uit buitenlandse topcompetities, aangevuld met talenten uit de Surinaamse competitie. We weten namelijk dat Henk de zaken niet fraaier afspiegelt dan ze zijn. Zo zit de nieuwe bondscoach nu eenmaal in elkaar.

Diederik Samwel