Voertuigen rijden over een afwateringsbekken dat bijna tot aan de straat reikt, als gevolg van El Niño en klimaatverandering die bijdragen aan extreme weersomstandigheden. (Foto: AP)
De Verenigde Naties (VN) waarschuwen overheden en hulporganisaties om zich voor te bereiden op een toename van extreme weersomstandigheden, waaronder hittegolven, droogtes en hevige regenval, als gevolg van het El Niño-weerfenomeen. De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) maakte vrijdag bekend dat de El Niño-omstandigheden al zijn ingezet en naar verwachting tussen juli en september snel zullen versterken. El Niño bereikt doorgaans zijn piek tussen november en februari.

Om te anticiperen op de gevolgen heeft de VN-agentschap klimaatinformatiediensten en waarschuwingssystemen geactiveerd, zodat overheden en hulpverleners plannen kunnen maken om boeren en kwetsbare gemeenschappen te ondersteunen.

"El Niño versterkt de kans op droogte, zware regenval en hittegolven, zowel op het land als in de oceanen," verklaarde WMO-secretaris-generaal Celeste Saulo. Ze benadrukte dat "geavanceerde seizoensvoorspellingen en vroege waarschuwingen essentieel zijn om levens te redden en de impact op economieën en gemeenschappen te verzachten."

El Niño is een natuurlijk klimaatverschijnsel waarbij de oppervlaktewateren in het centrale en oostelijke deel van de evenaar in de Stille Oceaan opwarmen. Dit veroorzaakt wereldwijde veranderingen in windpatronen, luchtdruk en neerslag. Het fenomeen treedt gemiddeld elke twee tot zeven jaar op en houdt negen tot twaalf maanden aan, hoewel niet alle regio’s er evenveel last van hebben.

El Niño wisselt af met zijn tegenhanger La Niña binnen het bredere El Niño-Southern Oscillation (ENSO)-systeem, waarbij ook neutrale periodes voorkomen. Zelfs tijdens die neutrale fasen kunnen extreme weersomstandigheden optreden.

Recent meldde de WMO dat de wereldwijde oceaantemperaturen in juni een nieuw recordhoogte bereikten, mede veroorzaakt door El Niño. Het vorige El Niño-effect droeg bij aan 2023 als het op één na warmste jaar ooit en 2024 als het warmste jaar sinds het begin van de metingen, met temperaturen circa 1,55 graden Celsius boven het pre-industriële niveau van 1850-1900.

Impact op Europa
Europa ondervindt sinds het begin van dit El Niño-seizoen al de gevolgen van extreme hittegolven. In Frankrijk stierven alleen al afgelopen maand naar schatting 1.200 mensen door hitte-gerelateerde oorzaken, volgens het Franse gezondheidsinstituut Santé publique France. In Spanje werden bijna 900 hittegerelateerde sterfgevallen geregistreerd, vooral onder ouderen in de zuidelijke regio’s en stedelijke gebieden.

In Italië meldde het Nationale Instituut voor Gezondheid dat ruim 700 mensen vanwege hitte-uitputting en hitteberoertes medische hulp zochten, met een piek in de regio’s Lazio en Sicilië. Ook in Duitsland steeg het aantal ziekenhuisopnames gerelateerd aan hitte aanzienlijk, met circa 450 gevallen in de afgelopen zes weken, vooral onder kwetsbare groepen.

De hittegolf leidde tot gezondheidswaarschuwingen en een verhoogde waakzaamheid bij hulpdiensten, die extra koelcentra en waterdistributiepunten openden in de zwaarst getroffen gebieden. Lokale overheden roepen burgers op om hydratatie en bescherming tegen de zon serieus te nemen.

Deze cijfers tonen de directe impact van El Niño op de volksgezondheid in Europa en onderstrepen de noodzaak van effectieve vroege waarschuwingssystemen en preventieve maatregelen.