Op een spandoek in Teheran is de overleden Opperste leider Ayatollah Ali Khamenei afgebeeld. (Foto: Reuters)
Een reeks staatsbegrafenisceremonies van zeven dagen voor voormalig Opperste Leider Ayatollah Ali Khamenei is in Iran van start gegaan, met buitenlandse delegaties uit meer dan honderd landen die aanwezig zijn. Khamenei's lichaam lag vrijdag opgebaard in een grote hal in Teheran, terwijl geestelijken, functionarissen, buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders en andere rouwenden hun respect betuigden na zijn 37-jarige bewind.

Zijn doodskist werd donderdagavond laat onthuld voor een menigte snikkende aanhangers. Op vrijdag werden de kist – en die van de familieleden die met hem omkwamen – opgebaard in Teherans Grote Mosalla, de grote gebedshal die werd gebouwd ter ere van zijn voorganger, Ayatollah Ruhollah Khomeini.

Khamenei (86) werd samen met verschillende familieleden – waaronder zijn dochter, schoonzoon en driejarige kleindochter – gedood bij een luchtaanval op 28 februari, de eerste dag van de gezamenlijke oorlog van de VS en Israël tegen Iran. Zijn zoon, Mojtaba Khamenei, volgde hem weken later formeel op als Opperste leider.

De begrafenis stond gepland voor maart, maar het maandenlange conflict dat volgde, stelde de begrafenisrituelen uit tot deze week.

Khamenei's kist was bedekt met een vlag die eerder wapperde boven het Heiligdom van Imam Hussein in Karbala, volgens een bericht op zijn officiële X-account. De rode banier met witte letters werd door de Iraanse regering in een apart bericht op sociale media omschreven als een symbool van verzet, offers en toewijding.

De Iraanse president Masoud Pezeshkian betuigde vrijdag zijn respect aan Khamenei, zo meldden staatsmedia. Buitenlandse functionarissen, waaronder de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif, de Iraakse president Nizar Amidi en de Tadzjiekse president Emomali Rahmon, werden eveneens verwacht.

"Vandaag was gereserveerd voor speciale hoogwaardigheidsbekleders uit ongeveer 100 landen die zijn uitgenodigd voor deze ceremonie, waaronder staatshoofden, premiers, parlementsvoorzitters en andere hoogwaardigheidsbekleders," aldus Al Jazeera's Mahmoud Abdelwahed, die verslag doet vanuit Teheran.

Hij merkte op dat er "geen uitnodiging is gestuurd naar Europese landen die de militaire campagne van Israël en de Verenigde Staten tegen Iran hebben gesteund".

De komst van de buitenlandse delegaties volgde op een besloten bijeenkomst die de vorige avond in het complex werd gehouden.

De Iraanse president Masoud Pezeshkian, parlementsvoorzitter Mohammad Baqer Qalibaf, voorzitter van de Expediency Council Ayatollah Sadeq Amoli Larijani en hoofd van de rechterlijke macht Gholamhossein Mohseni Ejei wonen een afscheidsceremonie bij voor de hoogste leider Ayatollah Ali Khamenei in de Imam Khomeini Grand Mosalla in Teheran. (Foto via Reuters)

'Wij zullen wreken'

"Families van slachtoffers – met name families van degenen die tijdens de oorlog zijn omgekomen, en ook degenen die zijn gedood tijdens de twaalfdaagse oorlog in juni vorig jaar – woonden gisteravond een afscheidsceremonie bij," rapporteerde Abdelwahed.

De veiligheid in de hoofdstad is opgevoerd tot het hoogste alarmniveau.

Onder degenen die toezicht houden op de voorbereidingen is generaal Ahmad Vahidi, de onlangs benoemde opperbevelhebber van de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC), die vrijdag voor het eerst sinds 8 februari in het openbaar verscheen, naast Khamenei's kist.

Vahidi, die de rol op zich nam nadat zijn voorganger Mohammad Pakpour bij Amerikaans-Israëlische aanvallen op de eerste dag van de oorlog werd gedood, is maandenlang niet in het openbaar gezien. Hij was eerder hoofd van de elite-eenheid Quds Force.

Ondertussen beloofde generaal-majoor Amir Hatami, de opperbevelhebber van de Iraanse strijdkrachten, aan de zijlijn van de begrafenissen in Teheran wraak op de VS en Israël voor het doden van de voormalige Opperste Leider.

"Met nog meer vastberadenheid verklaren wij aan de vijanden van de Iraanse natie – Amerika en het misdadige zionistische regime – dat wij het bloed van de gemartelde leider [Khamenei] zullen wreken," zei Hatami vrijdag.

De publieke rouwperiode begint zaterdagochtend, terwijl de autoriteiten zich voorbereiden op het beheersen van de menigten te midden van een regionale hittegolf.

De begrafenisstoet zal door Teheran en Qom trekken voordat hij op 8 juli kort Irak binnenkomt. De definitieve begrafenisceremonies staan gepland voor 9 juli bij het Heiligdom van Imam Ali Reza in Mashhad.