Iran en VS bereiken voorlopig akkoord over verlenging staakt-het-vuren

De Verenigde Staten en Iran hebben donderdag een akkoord bereikt om het huidige staakt-het-vuren met 60 dagen te verlengen en de beperkingen op het scheepvaartverkeer door de strategische Straat van Hormuz op te heffen, zo meldden ingewijden aan Reuters. De Amerikaanse president Donald Trump moet het akkoord echter nog formeel goedkeuren, terwijl Iraanse staatsmedia verklaarden dat het verdrag nog niet definitief is.

Volgens vier bronnen dicht bij de onderhandelingen zou de deal het mogelijk maken dat het verkeer door de zeestraat weer vrijelijk kan verlopen, terwijl onderhandelaars zich richten op ingewikkelde kwesties zoals het nucleaire programma van Iran. Indien goedgekeurd door leiders in Washington en Teheran, zou dit de grootste stap richting vrede betekenen sinds het begin van het conflict op 28 februari.

Het nieuws komt na een reeks vergeldingsaanvallen tussen beide landen, de laatste incidenten sinds het staakt-het-vuren in april van kracht werd. Vicepresident JD Vance uitte optimisme over de voortgang: "We zijn er nog niet, maar erg dichtbij en blijven eraan werken." Hij kon echter niet garanderen dat het akkoord definitief wordt.

De Trump-administratie heeft eerder meerdere malen aangegeven dat een vredesakkoord nabij was, maar Iran sprak die claims af en benadrukte dat er nog geen finale overeenkomst lag. Volgens de berichten zou het akkoord de VS verplichten om ook hun blokkade van Iraanse havens op te heffen en sommige sancties op de olie-export van Iran te versoepelen.

De mogelijke doorbraak leidde tot een daling van de olieprijzen, doordat men hoopt op een heropening van de Straat van Hormuz, een cruciale transitroute voor ongeveer een vijfde van ’s werelds olie- en vloeibaar aardgasleveranties.

Ondertussen meldden de Amerikaanse strijdkrachten dat ze vijf Iraanse aanvalsdrones hadden neergeschoten en een grondcontroletoren in de havenstad Bandar Abbas hadden getroffen, die een zesde drone zou lanceren. Kuweit onderschepte een ballistische raket die op het land was afgevuurd, waar een grote Amerikaanse basis is gevestigd.

Een Amerikaanse functionaris ontkende berichtgeving van Iraanse staatsmedia dat een Amerikaans vliegtuig in de buurt van Bushehr was neergeschoten.

Hoewel de incidenten beperkt waren, tonen ze de fragiele aard van de onderhandelingen om het staakt-het-vuren om te zetten in een duurzame vrede. Het conflict, dat nu drie maanden duurt, heeft duizenden levens gekost en de wereldwijde energiemarkten flink verstoord.

De Islamitische Revolutionaire Garde verklaarde na de Amerikaanse aanval op Bandar Abbas dat zij het Amerikaanse doelwit hadden aangevallen en waarschuwden dat herhaling zou leiden tot een "meer beslissende reactie". Kuweit veroordeelde de raketaanval en riep Iran op onmiddellijk te stoppen met wat het een ernstige escalatie noemde.

De geweldsuitbarsting, de tweede deze week, viel samen met het islamitische offerfeest Eid al-Adha, dat in de regio breed wordt gevierd en waar meerdere landen betrokken zijn geraakt bij het conflict.

Pakistan, dat als mediator fungeert, liet weten dat zijn minister van Buitenlandse Zaken, Ishaq Dar, vrijdag in Washington zal overleggen met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, al blijft de precieze betekenis van het bezoek onduidelijk.

Sinds maart heeft Trump herhaaldelijk gezegd dat het einde van de oorlog nabij is, maar publieke vooruitgang richting een compromis blijft uit. Iran eist opheffing van sancties, het vrijkomen van buitenlandse tegoeden en terugtrekking van Amerikaanse troepen uit de regio. Washington daarentegen eist dat Iran zijn nucleaire programma ontmantelt, iets wat Teheran steeds heeft bestempeld als vreedzaam.

Iran stelt ook dat een vredesakkoord een einde moet maken aan de aanvallen van de Amerikaanse bondgenoot Israël in Libanon, maar dat conflict blijft escaleren. Israël meldde recente luchtaanvallen op Iraans gesteunde Hezbollah-infrastructuur in de zuidelijke stad Tyrus en de Libanese hoofdstad Beiroet, waarbij ook een Libanees soldaat omkwam. Israël voert momenteel grootschalige operaties uit in Libanon in de strijd tegen Hezbollah, wat honderdduizenden mensen heeft doen vluchten.

Waarschuwing aan Oman
De VS waarschuwde Oman om zich niet te mengen in pogingen van Iran om tol te heffen op de Straat van Hormuz. Trump dreigde woensdag zelfs met bombardementen op Oman, ondanks lange economische en militaire banden tussen de twee landen. De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent zei dat de ambassadeur van Oman had bevestigd dat er geen plannen waren om tol te heffen.

Oman zelf heeft nooit gesproken over gezamenlijke controle over de zeestraat met Iran, maar gaf aan het recht op vrije doorgang te respecteren. Teheran betuigde solidariteit met Oman na wat het noemde "dreigementen van Amerikaanse functionarissen".