De Russische oppositiepoliticus Alexei Navalny verschijnt via een videoverbinding op een scherm vanuit de strafkolonie IK-6 in de regio Vladimir, tijdens een rechtszitting over een hoger beroep tegen zijn vonnis in de strafzaak waarin hij terechtstaat voor talrijke aanklachten, waaronder het oprichten van een extremistische organisatie, in Moskou, Rusland. (Foto: Reuters)
Vijf Europese bondgenoten hebben Rusland zaterdag de schuld gegeven van de dood van de voormalige Kremlin-criticus Alexei Navalny. Hij werd twee jaar geleden vergiftigd met gif van pijlgifkikkers in een strafkolonie in het Arctische gebied.

In een gezamenlijke verklaring zeiden Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Zweden en Nederland dat analyses van monsters uit Navalny's lichaam "onomstotelijk" de aanwezigheid van epibatidine bevestigden. Dit gif wordt aangetroffen in pijlgifkikkers in Zuid-Amerika en komt van nature niet voor in Rusland.

De Russische regering heeft herhaaldelijk elke verantwoordelijkheid voor de dood van Navalny ontkend. 

Groot-Brittannië zei zaterdag dat de vergiftiging een "alarmerend gedragspatroon" aantoonde. Het land hield een openbaar onderzoek naar de vergiftiging van de Russische dubbelagent Sergei Skripal in Groot-Brittannië in 2018. Vorig jaar concludeerde het onderzoek dat de Russische president Vladimir Putin de aanval met het zenuwgas Novichok moest hebben bevolen.

De Britse regering reageerde niet direct op een vraag van Reuters over hoe de monsters van Navalny's lichaam waren verkregen of waar ze waren onderzocht. Minister van Buitenlandse Zaken Yvette Cooper vertelde verslaggevers dat "Britse wetenschappers samen met onze Europese partners de waarheid over Navalny's dood hebben gezocht".

Tweede herdenking Navalny's dood
De Russische oppositieleider Navalny stierf in februari 2024 in een gevangeniskolonie in het Noordpoolgebied, nadat hij was veroordeeld voor extremisme en andere aanklachten, die hij allemaal ontkende.

Zijn dood werd enkele minuten voor de opening van de Veiligheidsconferentie van München in 2024 bekendgemaakt. Als reactie hierop paste de conferentie het programma ongebruikelijk aan om zijn weduwe, Yulia Navalnaya, de gelegenheid te geven de conferentie toe te spreken. Zij riep op tot verantwoording van Putin.

"Ik was er vanaf de eerste dag zeker van dat mijn man vergiftigd was, maar nu is er bewijs... Ik ben de Europese staten dankbaar voor het nauwgezette werk dat ze de afgelopen twee jaar hebben verricht en voor het aan het licht brengen van de waarheid," zei ze zaterdag op sociale media tijdens de conferentie in München.

In de verklaring van de Europese bondgenoten van zaterdag, bijna precies twee jaar na Navalny's dood, stond dat Moskou de middelen, het motief en de gelegenheid had om het gif toe te dienen, aangezien Navalny in de gevangenis stierf.

"Rusland beweerde dat Navalny een natuurlijke dood stierf. Maar gezien de toxiciteit van epibatidine en de gerapporteerde symptomen, was vergiftiging zeer waarschijnlijk de doodsoorzaak", aldus de gezamenlijke verklaring.

Zijn dood werd gevolgd door herdenkingsbijeenkomsten en protesten in heel Europa. Demonstranten in steden als Londen, Berlijn, Vilnius en Rome veroordeelden het Kremlin en eisten verantwoording.

De gezamenlijke verklaring voegde eraan toe dat de laatste bevindingen de noodzaak onderstreepten om Rusland ter verantwoording te roepen voor "de herhaalde schendingen van het Verdrag inzake chemische wapens en, in dit geval, het Verdrag inzake biologische en toxine wapens".