Suriname bevindt zich in een ernstige nationale crisis. Vergiftigde rivieren, massale vissterfte en gemeenschappen zonder veilig drinkwater tasten niet alleen het milieu aan, maar ook het bestaansrecht van Inheemse en Tribale volken. Voor hen is de rivier de basis van leven, gezondheid, voedselvoorziening, cultuur, spiritualiteit en identiteit. Wanneer een rivier wordt vergiftigd, wordt een volk in zijn bestaan geraakt.

Daardoor worden gemeenschappen feitelijk gedwongen hun leefgebied te verlaten. Dat is geen vrijwillige migratie, maar verdringing door structurele milieuverontreiniging en jarenlang falend overheidsoptreden. De stad is geen alternatief wanneer mensen hun voorouderlijk grondgebied moeten verlaten. De ontvolking van het binnenland die hierdoor optreedt, veroorzaakt verpaupering en polarisatie en treft hen in hun fundamentele collectieve mensenrechten.

Het meest verontrustend is de stilte van de regering. Tot op heden ontbreekt duidelijkheid over de aard en omvang van de vervuiling, de risico's voor de bevolking en de getroffen beschermingsmaatregelen. De Staat heeft echter de juridische plicht de bevolking te informeren, schade te voorkomen en onmiddellijk in te grijpen. Transparantie is geen keuze, maar een verplichting.

Deze situatie is het gevolg van jarenlang onvoldoende handhaving en toezicht onder opeenvolgende regeringen. Daardoor blijft de vraag bestaan waarom Suriname er niet in slaagt mens, natuur en toekomstige generaties effectief te beschermen.


Nationaal en internationaal recht verplicht de Surinaamse Staat het recht op leven, gezondheid, schoon water, een gezond milieu en de pre-existente en collectieve rechten van Inheemse volken te beschermen. Dat volgt onder meer uit de UNDRIP, de Amerikaanse Mensenrechtenconventie en de arresten Kaliña en Lokono en Saamaka. Daarom moeten FPIC (Free, Prior and Informed Consent) en ESIA (Environmental and Social Impact Assessment) wettelijk worden verankerd en moeten de pre-existente rechten van de oorspronkelijke bewoners eindelijk worden erkend.

Deze crisis is niet alleen een milieuprobleem, maar ook een rechtsstatelijke en mensenrechtenkwestie. Werkelijk respect voor binnenlandbewoners betekent bescherming van rivieren, leefgebieden en toekomstige generaties. Respect zonder bescherming is een lege belofte.

Het Platform Oorspronkelijke Rechten Inheemsen roept de regering op om onmiddellijk:
● volledige openheid te geven over de aard, omvang en oorzaak van de vervuiling;
● een onafhankelijk nationaal onderzoek in te stellen en de resultaten openbaar te maken;
● getroffen gemeenschappen direct te voorzien van veilig drinkwater, voedsel en medische zorg;
● alle activiteiten die verdere vervuiling kunnen veroorzaken op te schorten totdat de veiligheid is gegarandeerd.

Blijft de Staat nalatig, dan rijst ook de vraag naar staatsaansprakelijkheid voor de geleden en toekomstige schade.

De bevolking heeft geen behoefte aan uitstel, maar aan leiderschap. Deze crisis raakt iedere Surinamer. Zwijgen is geen beleid en nalatigheid heeft een prijs die huidige én toekomstige generaties zullen betalen.

Uriël Sabajo & Romeo Jubithana