Enkele maanden terug schreef ik over het kind dat niet kwam en hoe het moederschap als vanzelfsprekend wordt beschouwd vanaf een bepaalde leeftijd. Het is vaak de (onuitgesproken) verwachting van de sociale omgeving dat meisjes opgroeien en zich klaarmaken voor het mooiste dat er is.

Nadenkend over de recente gevallen waarbij jonge moeders uit het leven zijn gestapt, komt het lied van Lilian Mijnals Uma soso mama fa yu tan (Mama fa fu yu tide) in mij op. Het is een van de mooiste oude klassiekers waarin de rol en functie van de moeder worden bezongen. Het nummer bevat woorden die mij elke keer diep raken, omdat het gaat om een moeder die haar kinderen achterlaat. Niet dat de dood van anderen minder belangrijk is, maar wanneer een moeder wegvalt, raakt haast alles ontwricht.

Hoewel het moederschap wereldwijd in verschillende talen en muziekgenres wordt bezongen, komt naast het bovengenoemde nummer de vertolking van moederschap en alles wat daarmee samenhangt het beste tot zijn recht in een van mijn favoriete muzikale klassiekers: Rosina. Het nummer beschrijft helder de onbaatzuchtige toewijding, overgave en liefde die inherent zijn aan het moederschap. In het verhaal van Rosina zijn het dragen van de totale zorg en keihard werken de dagelijkse realiteit. Rosina staat symbool voor moeders die kosten noch moeite sparen om hun kroost een goed leven te geven, ook al moeten zij dat uiteindelijk met de dood bekopen.

Ik ben verslagen telkens wanneer een moeder sterft, en zeker wanneer dat gebeurt door suïcide. Van moeders wordt veel meer verwacht. Het moederschap is een levenslange verantwoordelijkheid en als je die, om welke reden dan ook, alleen moet dragen, is het goed te begrijpen dat het je soms te veel wordt. Je bent naast moeder namelijk ook leerkracht, politieagent, arts, advocaat, adviseur, bemiddelaar, inspirator en nog veel meer. Allemaal rollen, taken en verantwoordelijkheden die veel van je vragen en uitputtend kunnen zijn.

Rosina wordt in dit nummer beschreven als een sterke vrouw en misschien was ze dat ook echt. Niet zozeer omdat ze dat graag wilde, maar meer omdat ze eenvoudigweg geen andere keuze had, althans volgens de maatschappelijke verwachtingen.

We bereiken allemaal een punt in het leven waarop het even niet gaat zoals we zouden willen. Voor moeders komt dat punt misschien veel vaker dan we kunnen beseffen, ook al laten ze dat zelden blijken. Ben jij op dit moment Rosina, dan hoop ik dat je beseft dat zwak zijn mag en dat problemen bij het leven horen. Ons gevoel van welzijn en zelfvertrouwen kan soms verdwijnen en we weten niet altijd hoe we er – zelfs met alle goede wil – uit moeten komen. Maar dat wil niet zeggen dat er geen hulp of uitweg is.

Met de recente gevallen van suïcide denk ik dat het hoog tijd is om de noodklok te luiden over de geestelijke gezondheidszorg in Suriname. Het is tijd. Mentale gezondheid mag niet langer een bijzaak of een onderwerp van schaamte zijn, maar moet een van de hoogste prioriteiten op de agenda van beleidsmakers worden. Daarom doe ik vandaag een oproep aan de overheid en andere bevoegde instanties om met urgentie in actie te komen, want elk geval is er één te veel.

Al wat goed is te betrachten, dat geeft aan ons land waardij.

Nathalie Valpoort