De grafstukken zijn nog maar nauwelijks verwelkt, of binnen de VHP draaien de politieke motoren alweer op volle toeren. Dat klinkt misschien hard. Maar zo werkt politiek. Nog geen vier maanden na het overlijden van Chan Santokhi hebben zich al minstens drie groepen gepositioneerd om de leiding van de partij over te nemen. Er wordt gelobbyd, gerekend, steun gezocht, bondgenoten benaderd en strategieën uitgewerkt. De ene kiest voor een open campagne, de andere bouwt liever achter gesloten deuren aan een netwerk.

En vermoedelijk staan er nog meer gegadigden in de coulissen. Officieel gaat het om bestuursverkiezingen die uiterlijk op 29 mei 2027 moeten worden gehouden. In werkelijkheid gaat het om veel meer dan het voorzitterschap alleen. De winnaar krijgt niet alleen de voorzittershamer in handen, maar ook de kans om de VHP opnieuw richting de macht te leiden. Want iedere VHP'er weet dat de echte verkiezing pas in mei 2030 wordt gehouden. Dan wordt alweer een nieuw parlement gekozen.

Tegen die tijd stroomt de olie al twee jaar uit de Surinaamse zeebodem en zal de economische werkelijkheid er waarschijnlijk heel anders uitzien dan vandaag. Geen enkele partij wil dan in de oppositiebanken zitten. De VHP misschien nog wel het minst. De partij rekende op een tweede regeertermijn, maar zag die ambitie na de verkiezingen in rook opgaan. Wil de VHP terugkeren aan het roer, dan begint die comeback niet in 2030, maar nu. Dat verklaart waarom de campagne feitelijk al is begonnen.

Ondervoorzitter Asis Gajadien heeft zich als eerste openlijk kandidaat gesteld en voert gesprekken met prominente partijleden in het hele land. Bestuurslid Mahinder Jogi kiest een andere route. Hij schuift niet zichzelf, maar secretaris Ganeshkoemar Kandhai naar voren. Volgens Jogi beschikt Kandhai over de bestuurlijke ervaring én de kennis van de partij die nodig zijn om de VHP opnieuw op te bouwen. Hij staat als voorzitter van de landbouwcoöperatie Kwatta net als Jogi ook met handen en voeten in de modder. 

Daarnaast heeft ook de groep rond Partap Bissumbhar, beter bekend als de 'Lelydorpgroep', zich nadrukkelijk gemeld. Vernieuwing is daar het sleutelwoord. Niet alleen een andere voorzitter, maar volgens deze groep ook een andere bestuurscultuur, waar er geen ruimte is voor de meeste van de huidige bestuurders. Ook deze groep lobbyt landelijk om zoveel mogelijk partijgenoten achter zich te krijgen. 

En waarschijnlijk blijft het daar niet bij, want meer mensen roeren zich. Waarnemend voorzitter Glenn Oehlers heeft al publiekelijk laten blijken dat hij de smaak ook te pakken heeft gekregen. 

Vrijwel iedereen binnen de oranje organisatie zegt hetzelfde. "De VHP moet weer de grootste partij worden." Dat klinkt mooi. Maar het antwoord op de volgende vraag is veel interessanter. Hoe dan? Is het voldoende om nieuwe gezichten naar voren te schuiven? Of moet de partij eerst eerlijk onder ogen zien waarom zij de verkiezingen verloor? Dat is misschien wel de lastigste vraag van allemaal. Want wie draagt uiteindelijk de politieke verantwoordelijkheid? De ministers die het beleid uitvoerden? De president, die daarvan het gezicht was?

Of ook de DNA-fractie, die juist de taak had de regering kritisch te volgen, signalen uit de samenleving op te vangen en intern de alarmbel te luiden wanneer het mis dreigde te gaan? Opvallend genoeg lijken die vragen pas echt bespreekbaar te worden nu het voorzitterschap vacant is. Zolang Chan Santokhi leefde, werden verschillen van inzicht vooral binnenskamers besproken. De gelederen sloten zich zodra de partij onder druk kwam te staan. Dat is overigens geen exclusief VHP-verschijnsel. Vrijwel iedere politieke partij kent die reflex.

Maar juist na een verkiezingsnederlaag én het wegvallen van een leider wordt zichtbaar hoe sterk de interne democratie werkelijk is. Durft een partij zichzelf kritisch te bevragen? Of blijft kritiek beperkt tot personen, terwijl de cultuur ongemoeid blijft? Misschien ligt daar wel de grootste uitdaging voor de nieuwe voorzitter. Niet alleen de partij verenigen. Maar haar ook opnieuw durven uitvinden. 

Intussen speelt de echte wedstrijd zich niet af in de media of tijdens partijbijeenkomsten. Die wordt beslist in de ruim driehonderd partijkernen. Daar worden binnenkort nieuwe kernbesturen gekozen. Daar worden allianties gesmeed. Daar worden telefoontjes gepleegd, verjaardagen, huwelijken en rouwdiensten bijgewoond. Daar wordt steun georganiseerd.

En daar wordt uiteindelijk bepaald wie voldoende draagvlak heeft om überhaupt aan de bestuursverkiezingen te mogen deelnemen. Een kandidatenlijst die buiten het zittende bestuur om wordt ingediend, moet immers kunnen rekenen op de steun van ten minste dertig procent van de partijkernen. Wie de kernen wint..., wint meestal ook de partij.

En misschien is dát wel de mooiste paradox. Iedereen praat over 2030. Maar de weg naar de politieke jackpot loopt eerst langs driehonderd partijkernen. De eerste olie moet nog uit de Surinaamse zeebodem omhoogkomen. Binnen de VHP is de jacht op de politieke jackpot echter al lang begonnen.

Nita Ramcharan