De regering-Simons heeft met de lancering van het Healthcare Facilities Readiness Initiative opnieuw een omvangrijke investering aangekondigd voor het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP). Hiervoor wordt ruim SRD 635 miljoen beschikbaar gesteld voor onder meer de renovatie van de Thoracic & Cardio Coronary Care Unit, de westvleugel, de Spoedeisende Hulp, het Klinisch Chemisch en Microbiologisch Laboratorium en het mortuarium. Dit stelt de Vereniging van Economisten in Suriname (VES) in haar blad INZICHT dat deze week verschijnt. 

Deze investering volgt slechts enkele maanden nadat tijdens de viering van het 60-jarig bestaan van het AZP reeds minimaal SRD 60 miljoen werd toegezegd voor de verdubbeling van de operatiecapaciteit, uitbreiding van de intensive care van 16 naar uiteindelijk 21 bedden, upgrading van de NICU, renovatie van de Spoedeisende Hulp en uitbreiding van gespecialiseerde verpleegkundige capaciteit.

Daarmee zet de regering-Simons een investeringslijn voort die ook onder de regering-Santokhi zichtbaar was. In de begrotingen en beleidsaankondigingen uit de periode 2022–2025 werden aanzienlijke middelen uitgetrokken voor renovatie van operatiekamers, intensive care, Spoedeisende Hulp, laboratoria, medische apparatuur, een hart-vaatkamer, kinderoncologie en moeder- en kindzorg. Daarnaast werden onder meer US$ 2,4 miljoen aangekondigd voor renovaties en laboratoriumapparatuur in het AZP, € 900.000 voor een hart-vaatkamer en € 4,5 miljoen voor apparatuur voor kankerbestraling.

Productie ≠ kwaliteit
Volgens de directie verzorgt het ziekenhuis ongeveer 65% van de tweedelijnszorg in Suriname en 100% van de tertiaire en hoogcomplexe zorg. Dagelijks worden ongeveer 2.000 poliklinische consulten uitgevoerd en worden meer dan 100 patiënten op de Spoedeisende Hulp behandeld. Gemiddeld zijn ruim 500 patiënten opgenomen. Deze productiecijfers illustreren de omvang van de dienstverlening, maar geven geen beeld van de geleverde medische kwaliteit. Juist daar ligt de kern van de maatschappelijke discussie.

Ontbrekende gezondheidsuitkomsten
Voor zover op basis van openbaar beschikbare informatie kan worden vastgesteld, is geen publiek toegankelijke integrale evaluatie beschikbaar waarin systematisch wordt gerapporteerd over de relatie tussen de omvangrijke investeringen en de behaalde medische uitkomsten. Evenmin is een openbaar kwaliteitsdashboard beschikbaar waarin de ontwikkeling van internationaal gebruikelijke uitkomstindicatoren per specialisme wordt weergegeven.

Daarmee ontstaat een duidelijke asymmetrie. Enerzijds bestaat er transparantie over de financiële input: investeringsbedragen, renovaties, nieuwbouw en aanschaf van apparatuur. Anderzijds ontbreekt inzicht in welke maatschappelijke output en gezondheidsuitkomsten zijn gerealiseerd. Hierdoor ontstaat een wezenlijk governancevraagstuk. Zonder systematische publieke rapportage over medische uitkomsten is het voor parlement, samenleving en financiers moeilijk vast te stellen in welke mate de omvangrijke investeringen daadwerkelijk hebben geleid tot aantoonbare gezondheidswinst.

Prestatie-indicatoren
Voor een academisch ziekenhuis zouden ten minste de volgende indicatoren periodiek openbaar beschikbaar moeten zijn: productie per medisch specialisme, risicogecorrigeerde sterfte, complicatiepercentages, ziekenhuisinfecties, heropnames binnen 30 dagen, wachttijden, patiëntgerapporteerde uitkomsten (PROMs), patiënttevredenheid (PREMs), kosten per behandeling en internationale benchmarking.

Goed bestuur vraagt om accountability
De VES heeft sinds 2024 consequent gewezen op het belang van transparantie, doelmatigheid en publieke verantwoording binnen de gezondheidszorg. Het gezondheidszorgbeleid was te veel gericht op materiële investeringen zonder gelijktijdige structurele hervormingen van de zorgorganisatie en het personeelsbeleid. Financiële injecties zonder fundamentele hervormingen resulteerden in een vicieuze cirkel van oplopende kosten en onvoldoende kwaliteitsverbetering. Daarom werd opgeroepen tot een onafhankelijke integrale financiële doorlichting van de gehele zorgsector, inclusief het Staatsziekenfonds, ziekenhuizen, geneesmiddelenvoorziening en overige zorgaanbieders.

Hervorming van het zorgsysteem
De VES is voorstander van geïntegreerde zorgstraten met het opzetten van expertisecentra. Dit zijn volledige zorgketens – van preventie en diagnostiek tot behandeling, nazorg en revalidatie – rondom specifieke ziektebeelden. Hierdoor kunnen middelen doelmatiger worden ingezet, ontstaat meer samenwerking tussen zorgverleners en kunnen medische resultaten beter worden gemeten en vergeleken. Internationaal sluit dit aan bij de principes van Value-Based Healthcare, waarbij niet het aantal verrichtingen centraal staat, maar de gezondheidswinst die voor de patiënt wordt gerealiseerd.

Tijd voor een nieuwe verantwoordingscultuur
De kernvraag is daarom niet of het Academisch Ziekenhuis Paramaribo extra financiële middelen verdient. De kernvraag is of opeenvolgende regeringen voldoende eisen stellen aan de publieke verantwoording over de maatschappelijke opbrengst van deze investeringen.

De VES stelt voor dat toekomstige investeringen worden gekoppeld aan drie voorwaarden:
● een onafhankelijke integrale financiële doorlichting van de zorgsector;
● een hervormingsprogramma gebaseerd op geïntegreerde zorgstraten en outcomegerichte bekostiging;
● een jaarlijks openbaar kwaliteits- en prestatieverslag met internationaal vergelijkbare indicatoren voor medische kwaliteit, patiëntveiligheid, toegankelijkheid en doelmatigheid.

Pas wanneer publieke investeringen systematisch worden gekoppeld aan transparante kwaliteits- en uitkomstindicatoren, ontstaat een zorgsysteem dat niet langer wordt gestuurd op productie, maar op waarde voor de patiënt. Dat is de essentie van goed bestuur én de kern van een duurzame hervorming van de Surinaamse gezondheidszorg.