De uitvoering van maatregelen tegen witwassen en andere financiële misstanden moeten worden versneld om internationale sancties en mogelijke blacklisting te voorkomen. Hoewel vooruitgang is geboekt met wet- en regelgeving, blijft vooral de daadwerkelijke uitvoering en handhaving een belangrijk aandachtspunt. Tijdens het 6e Nationaal Compliance Congres is gewaarschuwd dat tekortkomingen uiteindelijk niet alleen banken en bedrijven, maar de gehele samenleving kunnen raken.

Het congres, georganiseerd door de TABTO Group, werd vrijdag gehouden in Oxygen Resort. Vertegenwoordigers van de overheid, toezichthouders, financiële sector en het bedrijfsleven bogen zich over compliance, financiële transparantie, integriteit en de stappen die Suriname nog moet zetten om aan internationale normen te voldoen.

Vicepresident Gregory Rusland, die namens president Jennifer Simons de keynote speech hield, benadrukte dat compliance verder gaat dan het hebben en naleven van regels. Het moet volgens hem bijdragen aan vertrouwen in de overheid en economie. “Uiteindelijk gaat het er niet om hoeveel regels we hebben, maar of die regels daadwerkelijk bijdragen aan een integere samenleving, een betrouwbare overheid en een sterke economie”, stelde Rusland.

Volgens de vicepresident heeft Suriname vooruitgang geboekt op het gebied van financieel toezicht en de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering. De uitvoering moet echter verder worden versterkt. Digitalisering en goed bestuur zijn volgens hem eveneens noodzakelijk voor een betrouwbaar investeringsklimaat.

Uitvoering blijft knelpunt
Tijdens het Nationaal Compliance Debat, dat onderdeel was van het congres, kwam vooral naar voren dat het hebben van wetten en regels niet voldoende is. Wanneer overtredingen niet worden onderzocht en overtreders niet consequent worden aangepakt, verliezen regels aan effectiviteit.

Vanuit de Anticorruptiecommissie werd benadrukt dat preventie eveneens aan kracht verliest wanneer effectieve handhaving achterwege blijft. Als overtredingen nauwelijks consequenties hebben, neemt de bereidheid om regels na te leven af. Ook vanuit het financieel toezicht werd erop gewezen dat sancties effectief, proportioneel en afschrikwekkend moeten zijn. Het uiteindelijke doel is niet zoveel mogelijk boetes op te leggen, maar ervoor te zorgen dat burgers en ondernemingen zich aan de regels houden.

Nog 29 wetten en staatsbesluiten
Winston Wilson, senior partner van de TABTO Group, waarschuwde dat Suriname zich de gevolgen van onvoldoende vooruitgang niet kan veroorloven. “Op het moment dat we geblacklist worden, zullen niet alleen de banken het merken. Niet alleen de bedrijven, maar elke burger van Suriname gaat het voelen”, stelde Wilson. 

Volgens hem zijn van de 40 aanbevelingen tegen witwassen en terrorismefinanciering inmiddels 27 gerealiseerd. Tegelijkertijd moeten nog 29 wetten en staatsbesluiten worden afgerond. “We hebben veel stappen vooruit gemaakt, maar we hebben nog heel wat stappen te nemen”, benadrukte Wilson.

Suriname moet in november opnieuw rapporteren over de vooruitgang die is geboekt. Tijdens het debat werd benadrukt dat daarbij niet alleen wordt gekeken naar wet- en regelgeving op papier, maar ook naar de mate waarin maatregelen daadwerkelijk functioneren. Met het oog op de ontwikkelingen in de olie- en gassector is volgens Wilson extra haast geboden. Sterke instituties en een betrouwbaar financieel systeem zijn noodzakelijk om de verwachte economische kansen verantwoord te kunnen benutten.

Politieke wil en capaciteit
Tijdens het debat kwam ook de politieke verantwoordelijkheid aan de orde. Toezichthoudende en handhavende instanties moeten volgens verschillende deelnemers beschikken over voldoende deskundigheid, personeel en financiële middelen. Vanuit de Anticorruptiecommissie werd onder meer gewezen op de noodzaak van wetgeving ter bescherming van klokkenluiders. Ook andere wettelijke instrumenten moeten worden versterkt om meldingen van mogelijke misstanden effectief te kunnen behandelen.

Een ander aandachtspunt is het ontbreken van een wettelijk geregeld UBO-register, waarin de uiteindelijk belanghebbenden achter ondernemingen en andere juridische constructies worden vastgelegd. Een dergelijk register wordt belangrijk geacht bij de bestrijding van witwassen, fraude en andere financiële misstanden.

Ook bedrijfsleven aan zet
Minister Andrew Baasaron van Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie benadrukte dat compliance niet uitsluitend een verantwoordelijkheid van de overheid en financiële instellingen is. “We moeten ervoor zorgen dat onze processen in place zijn en dat wij in de praktijk kunnen uitrollen wat nodig is om transparant te zijn en te voldoen aan internationale verwachtingen”, zei Baasaron. Volgens hem moet ook aandacht worden besteed aan kleine en middelgrote ondernemingen. Zij moeten worden ondersteund bij onder meer hun administratie, jaarrekeningen en bankzaken, zodat ook deze bedrijven aan de geldende eisen kunnen voldoen.

Tijdens het congres werd verder gewezen op de noodzaak om te investeren in deskundigheid. Suriname heeft voldoende gekwalificeerde mensen nodig bij toezichthouders en andere instanties om regels niet alleen vast te stellen, maar ook daadwerkelijk uit te voeren en te handhaven. De centrale boodschap van het congres was daarmee dat Suriname weliswaar vooruitgang heeft geboekt, maar het tempo moet opvoeren. Wetgeving, toezicht, handhaving, sterke instituties en politieke daadkracht moeten gezamenlijk voorkomen dat compliance alleen op papier bestaat.