Woorden kunnen meerdere betekenissen hebben, afhankelijk van de context waarbinnen zij gesproken worden en natuurlijk ook van de bedoeling van de spreker. Zo kan het woord “gevolg” duiden op het resultaat van een gebeurtenis of handeling – door sommigen karma genoemd – maar kan het ook iets heel anders betekenen. In de zin “de koning arriveerde met zijn gevolg” is de betekenis: personen die de koning begeleiden. Dat zullen bepaalde leden van de hofhouding zijn, de bevelhebber van het leger, de chef Protocol en meer van zulke mensen met specifieke taken en bevoegdheden.

Zo is er het woord “samen”. Volgens het woordenboek betekent samen: bij of met elkaar. Het woord “samen” kan ook verwijzen naar een situatie waarin mensen of dingen als een geheel worden beschouwd.

Een gebeurtenis binnen de activiteiten van Heritage Month (“Samen Sterk”) riep bij meerdere aanwezigen de vraag op of men wel begrijpt wat men verkondigt. Een spreker bij een evenement gebruikte meermalen het woord “samen”. Samen hiernaartoe gekomen of gebracht, samen werken, samen opbouwen en noem maar op. Dat klonk krachtig en zou best wel een inspirerend deel van de evenementen hebben kunnen zijn. Totdat... men het gevolg van de spreker zag: allemaal personen van het eigen ras! Toen bleek dat er een verschil is tussen het woord “samen” en het begrip “samen”.

Op zich is het begrijpelijk dat men zich omringt met personen die men vertrouwt. Het eigene geeft een gevoel van rust en veiligheid, waardoor men zich kan richten op het werk in de wereld. Binnen de Surinaamse context, waarin leiders wisselen maar loyale uitvoerders van een eerder regime of zelfs personen uit vijandige kampen blijven zitten waar ze zaten, kan het voor leiders een uitdaging zijn om zich met onbekenden te omringen.

Maar... het begrip “verraad” heeft ook in de koloniale tijd inhoud gekregen. Verraad kan en kon alleen gepleegd worden door personen die men vertrouwt. Meestal zijn verraders de “eigen” mensen. Vraagt u zich eens af: wie is ons eigen? Niemand en iedereen tegelijk!

Van de Indianen – de eerste bewoners van ook Suriname, die niemand kwaad deden en een rustig leven in de natuur leidden totdat de kolonisatoren kwamen en alle anderen hiernaartoe sleepten – leren wij om niet met dubbele tong te spreken. Deze boodschap bereikte mij trouwens via de Amerikaanse cowboyfilms. Ik ken maar enkele Indianen van dichtbij. Daardoor kan ik alvast zeggen dat iedereen een eigen unieke persoonlijkheid heeft. Er bestaat niet zoiets als “de” Indiaan, Javaan, Marron, Creool, Hindostaan, Chinees, Boeroe en wie hebben we nog meer?

Leiders zijn voorbeeldfiguren. Leef wat u verkondigt en laat deze Heritage-maand meer zijn dan een reeks gezellige festiviteiten die vooral toeristen en hongerige Surinamers aantrekken. Uw voorbeeld bevestigt dat “samen” voorlopig nog betekent: bij elkaar. “Met” elkaar is duidelijk nog toekomstmuziek.

Shanti Gopalrai