VS stopt financiering van WHO via Gavi, maar blijft steun geven aan vaccinalliantie

De Verenigde Staten hebben aangekondigd 600 miljoen dollar vrij te maken voor Gavi, de wereldwijde vaccinalliantie, maar hebben tegelijkertijd de financiering van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) via Gavi stopgezet. Dit is een flinke financiële klap voor de VN-organisatie en volgt op een langdurige ruzie tussen de Trump-regering en de WHO.

In een gezamenlijke verklaring van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Volksgezondheid werd gezegd dat de VS geen overheidsfinanciering meer zal verstrekken aan de WHO via Gavi. Deze stap is volgens de verklaring in lijn met instructies van president Donald Trump om hervormingen met Gavi te onderhandelen als voorwaarde voor hernieuwde Amerikaanse steun.

Gavi is een publiek-private partnerschap dat zich richt op het vergroten van de toegang tot vaccins wereldwijd, vooral in ontwikkelingslanden. De alliantie werkt samen met landen, fabrikanten, filantropische organisaties en internationale instellingen om vaccinatieprogramma’s uit te breiden en zo ziekten zoals polio, mazelen en malaria te bestrijden.

De VS zijn een belangrijke donor voor Gavi, en de vrijgemaakte 600 miljoen dollar wordt ingezet om de productie van kwikvrije vaccins te stimuleren, een verbetering waar Gavi mee heeft ingestemd in samenwerking met haar bestuursleden en partnerlanden.

De breuk met de WHO is niet nieuw. In 2020 stopte Trump tijdelijk de financiering aan de WHO vanwege kritiek op haar aanpak van de coronapandemie, waarbij hij de organisatie ervan beschuldigde desinformatie over China te verspreiden. Destijds was de VS de grootste donor van de WHO met een bijdrage van meer dan 400 miljoen dollar, ongeveer 15 procent van het budget van de WHO.

Hoewel voormalig president Joe Biden in 2021 de financiering aan de WHO herstelde en het terugtrekkingsproces stopzette, kondigde Trump op zijn inauguratiedag in januari 2025 opnieuw aan de WHO te verlaten en de Amerikaanse bijdragen op te schorten.

Experts wijzen erop dat deze stappen eerder ideologisch dan strategisch gemotiveerd lijken. De WHO ontvangt haar budget uit vaste bijdragen van lidstaten en vrijwillige bijdragen van partners. Met een jaarlijkse begroting van ongeveer 3,4 miljard dollar heeft de WHO een derde van het budget van de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC).

De WHO speelt een cruciale rol bij het voorkomen en bestrijden van besmettelijke ziektes wereldwijd en reageert op gezondheidscrises in conflictgebieden zoals Gaza, Sudan en Congo.