Heb je ooit gemerkt dat je tijdens een vergadering niet scherp bent? Dat je wel iets wilt zeggen, maar het er niet uitkomt? Dan zit het waarschijnlijk aan je te strakke stropdas.

Een Duitse studie uit 2018 liet zien dat een strakke das de bloedtoevoer naar de hersenen met 7,5 tot 10 procent kan verminderen. De onderzoekers noemden dat "sociaal wenselijke verstikking": een keurige term voor benauwdheid uit angst niet serieus genomen te worden. En dat in een land waar het kwik moeiteloos boven de 30 graden stijgt. Suriname is geen land voor een kledingstuk dat in een koud Europees klimaat is opgeklopt tot symbool van fatsoen. De das kwam voort uit de halsdoeken van Kroatische huurlingen, werd omarmd door de Franse adel en groeide uit tot een statussymbool. Toen koloniale machten de tropen binnentrokken, namen zij datzelfde kledingstuk mee als onderdeel van hun idee van "beschaving". Alsof je zonder das minder waard bent.

In meerdere landen is de das niet meer heilig. In Iran wordt hij geweerd als christelijk symbool. In Saudi-Arabië zien sommigen hem als een westers of zoroastrisch teken. In Vietnam, Laos en Cambodja verdween hij met de Franse koloniale erfenis. En in Nieuw-Zeeland zorgde een Maori-politicus ervoor dat de dassenplicht in het parlement werd afgeschaft. Maar hier in Suriname blijven we onszelf gewillig wurgen. Alsof we zonder das niet professioneel zouden zijn. Alsof een goed idee alleen telt wanneer het uit een rood aangelopen gezicht komt. Alsof bestuurskracht in een strakke knoop zit en niet in helder denken.

Tegelijkertijd maken we ons druk over dingen die veel minder belangrijk zijn. Mag een politieagent een baard dragen? Mag hij een tatoeage laten zien? De voorzitter van de Politiebond zei het al treffend: een baard verricht geen politiewerk en een tatoeage schrijft geen proces-verbaal. Helemaal waar. Maar waarom is een baard dan een probleem, terwijl een das die je hersenen afknijpt dat niet is? Waarom mag een agent geen gezichtshaar hebben, maar mag een minister wel met zuurstofgebrek beleid maken?

We zijn zo bezig met uiterlijke regels dat we vergeten waar het werkelijk om gaat: competentie, helderheid en gezond verstand. De das is geen onschuldig accessoire, maar een overblijfsel van een koloniale cultuur die ons heeft geleerd dat ongemak gelijkstaat aan waardigheid. In werkelijkheid is het vaak precies andersom. Wie vrij kan ademen, denkt beter. Wie minder benauwd is, beslist verstandiger.

En Suriname heeft juist helder denken nodig. We zitten midden in economische problemen, kampen met een zorgsector die onder druk staat en worden geconfronteerd met een politiek debat dat te vaak meer lijkt op een soapserie dan op staatsmanschap. Op zulke momenten wil je scherpe bestuurders, niet mensen die half versuft achter hun bureau zitten.

Laten we eerlijk zijn: het niveau van de debatten in De Nationale Assemblée is niet altijd om over naar huis te schrijven. Er zijn te vaak ondoordachte voorstellen, vage compromissen en felle woorden zonder inhoud. De kritiek dat het parlement soms wordt bevolkt door politieke analfabeten is hard, maar niet geheel uit de lucht gegrepen.

Toch rijst de vraag: ligt het allemaal wel aan onkunde? Of is er meer aan de hand? Wat als sommige van onze bestuurders best slim zijn, maar structureel te weinig zuurstof krijgen door een kledingvoorschrift dat allang zijn nut heeft verloren? Stel je voor: een heel parlement met knellende dassen, in een tropisch land waar het al benauwd genoeg is. Dan is het bijna een wonder dat er überhaupt nog één zinnig besluit uitkomt.

Overal ter wereld verdwijnt de stropdas langzaam uit beeld. In Silicon Valley dragen mensen hoodies. In warme regio's kiest men voor luchtige, praktische kleding. Alleen wij blijven vasthouden aan een kledingstuk dat lijkt ontworpen voor de winter van Versailles en niet voor de hitte van Paramaribo.

Het is tijd om de knoop door te hakken. Niet alleen voor de politieagent die zijn baard wil laten staan, maar vooral voor de bestuurder die helder moet kunnen denken. Als een stropdas de bloedtoevoer naar de hersenen vermindert, waarom zouden we die dan blijven verheffen tot symbool van professionaliteit?

Dus, beste lezer: de volgende keer dat u een ambtenaar, minister of parlementariër ziet met een rood hoofd en een wazige blik, denk dan even aan de stropdas. Niet als mode-item, maar als probleem. Misschien moeten we niet nóg strakker knopen, maar juist loslaten. Letterlijk en figuurlijk. Want Suriname heeft geen behoefte aan een stropdassenbrigade van politici; mensen die netjes verstikt zijn. Suriname heeft behoefte aan mensen die kunnen ademen, denken en handelen, scherp en vrij.

Colvin Overdiep