De beëdiging van nieuwe Surinaamse ambassadeurs roept een fundamentele beleidsvraag op: opereert de Surinaamse diplomatie vanuit een nationaal ontwikkelingskompas, of blijft zij vooral een verzameling afzonderlijke beleidsinitiatieven zonder strategische richting?

Economische diplomatie draait steeds meer om het aantrekken van investeringen, het ontsluiten van kennis en het opbouwen van internationale samenwerkingen. Ambassadeurs vervullen daardoor niet langer uitsluitend een representatieve rol, maar worden steeds meer geacht een aantoonbare bijdrage te leveren aan de nationale ontwikkelingsdoelen.

Nieuwe economische kansen, de energietransitie, klimaatuitdagingen en een steeds competitievere wereldeconomie maken duidelijk dat een klassieke invulling van diplomatie niet langer volstaat.

De ‘opdracht’ van de president
Bij de beëdiging van de ambassadeurs benadrukte president mevrouw Geerlings-Simons terecht dat het Surinaamse belang voorop moet staan. Juist daarom is het essentieel helder te definiëren wat dit betekent binnen de nationale ontwikkelingsagenda: economische ontwikkeling, kennisopbouw, werkgelegenheid, duurzaamheid en internationale positionering.

De ambassadeurs kregen uiteenlopende opdrachten mee, variërend van landbouw, energie en toerisme tot watermanagement en multilaterale samenwerking. De vraag is echter hoe zij gezamenlijk bijdragen aan de integrale ontwikkeling van Suriname.

Precies daar ligt de uitdaging. Diplomatie kan pas effectief zijn wanneer afzonderlijke initiatieven worden ingebed in een gezamenlijke beleidsvisie. Voor de buitenwereld is onvoldoende zichtbaar hoe de strategische nationale regie is georganiseerd en hoe de werkzaamheden van de verschillende ministeries en diplomatieke posten op elkaar worden afgestemd.

Geen kader, geen verantwoording, geen evaluatie
Buitenlands beleid kan niet los worden gezien van economische ontwikkeling, onderwijs, landbouw, energie, klimaat, infrastructuur, digitalisering en arbeidsmarktbeleid.

Een ambassadeur in Nederland met focus op PSA, diasporabeleid en watermanagement moet opereren binnen duidelijke nationale prioriteiten. Een vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties moet datzelfde doen vanuit heldere klimaat- en ontwikkelingsdoelen. Hetzelfde geldt voor diplomatieke posten in landen als India en China, waar kennisoverdracht, technologie en innovatie steeds belangrijker worden.

Dat roept de vraag op: wat verbindt Washington met Beijing, Genève met New Delhi, Brasília met Brussel of Den Haag binnen een samenhangend nationaal ontwikkelingskader?

Meer transparantie over de diplomatieke resultaten van onze ambassadeurs is daarom wenselijk. Welke investeringen moeten zij aantrekken, welke exportmarkten moeten zij helpen openen en welke kennisnetwerken moeten zij ontsluiten voor onderwijs, gezondheidszorg, landbouw, innovatie en economische diversificatie?

Indien een publiek ontwikkelingskader bestaat, is de vertaling ervan naar diplomatieke doelstellingen en publieke verantwoording vooralsnog onvoldoende herkenbaar. Voor zover publiekelijk kenbaar is, is geen integraal ontwikkelingsplan of meerjarenprogramma voor 2026 gepresenteerd waarin de verwachte diplomatieke resultaten expliciet zijn uitgewerkt.

Ambassades zouden ter verantwoording niet alleen moeten rapporteren over contacten en activiteiten, maar vooral over hun bijdrage aan de economische ontwikkeling binnen het nationale ontwikkelingskompas.

Evaluatie van diplomatieke resultaten
Juist omdat diplomatie resultaten kan opleveren, verdient zij een jaarlijkse, systematische evaluatie aan de hand van meetbare indicatoren, zoals investeringen, exportbevordering, kennispartnerschappen, ontwikkelingsprojecten en internationale financiering. Dergelijke prestatie-indicatoren maken het mogelijk om diplomatie niet alleen bestuurlijk, maar ook maatschappelijk en parlementair toetsbaar te maken.

Diplomatie onder druk van de realiteit
Die beleidsafstand wringt des te meer in een context van urgente nationale uitdagingen: wateroverlast, ontwatering, gebrekkige infrastructuur, lage koopkracht, armoede, een kwetsbare gezondheidszorg en structurele braindrain.

Diplomatie kan daarbij een belangrijke rol spelen door financiering, kennis en investeringen aan te trekken. Die verbinding tussen het diplomatieke handelen en langetermijndoelen wordt echter onvoldoende expliciet uitgewerkt en blijft daardoor moeilijk toetsbaar.

Nationale regie en institutionele verankering
In veel landen wordt de samenhang tussen sectorbeleid en langetermijndoelen bewaakt door een nationaal plan- of ontwikkelingsorgaan. Onvoldoende helder is in hoeverre het Surinaamse Planbureau beschikt over de institutionele positie, middelen en bevoegdheden om die rol als nationale regie effectief te vervullen.

Een structureel antwoord op beleidsversnippering vraagt om sterkere strategische regie. Eerder heb ik daarom gepleit voor een onafhankelijke Strategische Adviesraad voor Ontwikkeling (SAO), die bestaande instituties niet vervangt, maar versterkt. Zo'n raad kan zorgen voor beleidscontinuïteit, onafhankelijke evaluatie en betere afstemming tussen overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties.

Zonder institutionele verankering binnen een samenhangend nationaal ontwikkelingsbeleid ontbreekt een helder ontwikkelingskompas voor de diplomatie, met als risico politieke beïnvloeding, beleidsversnippering en onvoldoende strategische sturing.

Tot slot
Voor burgers, ondernemers, maatschappelijke organisaties en beleidsmakers blijft onvoldoende zichtbaar hoe diplomatie bijdraagt aan tastbare economische en maatschappelijke vooruitgang.

Diplomatie is geen doel op zichzelf, maar een instrument voor nationale ontwikkeling. Zonder een eenduidig ontwikkelingskompas, meetbare doelstellingen en publieke verantwoording dreigt zij te blijven steken in representatie en benoemingen.

Juist in een periode waarin Suriname voor grote economische en maatschappelijke uitdagingen staat, behoort diplomatie een strategisch instrument te zijn binnen een breed gedragen nationaal ontwikkelingskompas, gericht op duurzame welvaart, maatschappelijk welzijn, kennisontwikkeling en een sterke internationale positie.

T. Sansaar
info@surinamekennisnetwerk.com