Kunnen China en de VS samen een 'G2' vormen?

De ontmoeting tussen de leiders van China en de Verenigde Staten (VS) in Beijing heeft het idee van een ‘Group of Two’ (G2) nieuw leven ingeblazen. Dit zou een informele samenwerking zijn tussen de twee grootste wereldmachten om gezamenlijk de toekomst van de wereld te sturen.

President Donald Trump reist woensdag, vandaag, naar Beijing voor een tweedaagse top met de Chinese president Xi Jinping. Dit is hun eerste face-to-face gesprek in zes maanden, na een wapenstilstand in hun handelsconflict. De top was oorspronkelijk gepland voor maart, maar werd uitgesteld vanwege de oorlog tussen de VS, Israël en Iran.

De relatie tussen China en de VS is ook onder druk komen te staan door deze oorlog. De sluiting van de Straat van Hormuz door Iran en de tegenmaatregelen van de VS hebben geleid tot grote problemen voor Chinese schepen en olie-importen, waarvan de helft uit het Midden-Oosten komt. Trump zal waarschijnlijk aandringen op een internationale operatie om de zeestraat weer open te stellen, iets waar China zich tot nu toe tegen heeft verzet. Xi zal proberen winst te boeken op kwesties als handel, zeldzame aardmetalen en de Amerikaanse erkenning van Chinese rechten over het zelfbesturende Taiwan.

Naarmate Trump dreigt de NAVO te verlaten vanwege het gebrek aan steun voor de oorlog tegen Iran, en de VS zich daarmee verder verwijderen van traditionele bondgenoten, groeit het idee dat China en de VS samen een ‘G2’ kunnen vormen.

Wat is een 'Group of Two' of G2?
Het idee van een G2 werd voor het eerst voorgesteld in 2005 door de Amerikaanse econoom C. Fred Bergsten. In plaats van een machtsmonopolie, gaat het om een gedeelde verantwoordelijkheid van de twee grootste economieën om de wereldeconomie te stabiliseren en mondiale problemen aan te pakken.

Tijdens de regering-Obama kreeg het concept meer aandacht. Obama startte in 2009 een Strategische en Economische Dialoog met China om positieve en constructieve betrekkingen te bevorderen. Het doel was samen globale uitdagingen zoals klimaatverandering en energietransitie aan te pakken.

Er is veel scepsis over het idee dat China en de VS samen verantwoordelijk kunnen zijn voor het wereldwijde welzijn. Kritiek is dat een G2 de multilateraliteit kan ondermijnen en dat twee supermachten hun belangen boven die van andere landen zouden kunnen stellen.

Analist Jing Gu uit het Verenigd Koninkrijk noemt de ontmoeting eerder ‘strategisch verkennen’ dan het begin van een G2. Beide landen testen elkaars grenzen en proberen spanningen te beheersen zonder in een open conflict te belanden.

Steve Tsang, China-expert uit Londen, verwacht een handelsakkoord, maar beschouwt een echte G2 als onwaarschijnlijk. Volgens hem willen Trump en Xi allebei hun land als de machtigste wereldmacht zien, wat niet tegelijk kan.

De vorige ontmoeting tussen Trump en Xi in 2025 werd positief beoordeeld. Trump noemde het zelfs een ‘G2’-ontmoeting, hoewel er geen officieel akkoord kwam. Xi benadrukte toen een partnerschap tussen de landen, ondanks onderliggende machtsspanningen.

Toch groeit China snel uit tot een technologische wereldmacht, en de VS accepteert China nog niet als gelijkwaardig. Dit maakt diepgaande samenwerking moeilijk.

Veel landen, waaronder India, Brazilië, Japan en verschillende Europese landen, zien een G2 met argwaan. Zij willen niet dat de wereldorde wordt bepaald door alleen deze twee machten, zonder inspraak van anderen.

Europa vreest dat een G2 hun positie zou verzwakken, vooral op het gebied van handel en technologische afhankelijkheid. De EU werkt daarom aan het verminderen van haar afhankelijkheid van zowel de VS als China, bijvoorbeeld op het gebied van energie en zeldzame grondstoffen.

Ook opkomende economieën in BRICS zoals India en Brazilië zien de groeiende band tussen China en de VS als een uitdaging voor hun eigen ambities.