De Amerikaanse president Donald Trump beantwoordt vragen tijdens een persconferentie in de James S. Brady Press Briefing Room in het Witte Huis in Washington D.C., VS. (Foto: Reuters)
Terwijl de Verenigde Staten (VS) en Iran een twee weken durend staakt-het-vuren afkondigden in het langdurige conflict, heeft president Donald Trump woensdag gedreigd met onmiddellijke invoerheffingen van 50% op goederen uit landen die Iran voorzien van militaire wapens. Deze aankondiging kwam slechts enkele uren na het akkoord over het tijdelijke bestand.

Trump kondigde via zijn sociale mediaplatform aan dat er geen uitzonderingen zullen zijn op de heffingen, waarmee hij expliciet landen als China en Rusland waarschuwde niet langer wapens aan Iran te leveren. Beide landen hebben Iran in het verleden geholpen met het opbouwen van militaire capaciteiten, onder andere door het leveren van raketten en luchtverdedigingssystemen.

Hoewel China en Rusland ontkennen recent wapens aan Iran te hebben geleverd, blijven beschuldigingen aan Rusland’s adres bestaan. Trump’s handelsbevoegdheid om dergelijke brede heffingen op te leggen werd in februari door het Amerikaanse Hooggerechtshof deels ingetrokken, wat zijn mogelijkheden beperkt. Experts verwachten dan ook dat Trump nieuwe heffingen vooral via andere handelsinstrumenten zal proberen door te voeren.

Spanning tussen handel en diplomatie
De Amerikaanse relatie met China, een van de grootste handelspartners, staat door deze dreiging onder druk. Analisten wijzen erop dat Trump waarschijnlijk zal proberen zijn aangekondigde bezoek aan China niet te verstoren, ondanks zijn harde toon richting Beijing over de Iraanse kwestie.

China’s ministerie van Defensie ontkende donderdagochtend de beschuldigingen dat Chinese bedrijven Iran zouden voorzien van geavanceerde chipapparatuur of satellietbeelden. Een woordvoerder benadrukte dat China een neutrale en vreedzame houding inzake Iran aanneemt en oproept tot dialoog.

Het staakt-het-vuren en vredesonderhandelingen
Het twee weken durende staakt-het-vuren tussen de VS en Iran blijft onder spanning staan. Beide partijen claimen zich als winnaar te zien in het conflict dat de wereldwijde olieprijzen opjaagde en de markten destabiliseerde. Iran stemde ermee in om de belangrijke Straat van Hormuz tijdelijk te heropenen, een cruciale doorvaart voor een groot deel van ’s werelds olie.

Teheran heeft een 10-puntenplan gepresenteerd om een definitief einde aan het conflict te bewerkstelligen, met eisen als het opheffen van sancties, het behouden van controle over de Straat van Hormuz, en het terugtrekken van Amerikaanse militairen uit het Midden-Oosten. De VS noemde het plan “haalbaar”, maar wees op enkele onaanvaardbare punten.

De vredesonderhandelingen tussen Washington en Teheran staan gepland om vrijdag te beginnen in Islamabad, Pakistan, onder leiding van bemiddelaar Pakistan. Beide zijden geven aan te streven naar een duurzaam akkoord binnen twee weken.

De Iraanse president Masoud Pezeshkian zei donderdag dat Israëlische aanvallen op Libanon de wapenstilstandsovereenkomst schenden en de onderhandelingen zinloos zouden maken. Hij zei dat Iran het Libanese volk niet in de steek zou laten.

Zijn opmerkingen volgen op de zwaarste Israëlische aanvallen op Libanon sinds het conflict met Hezbollah vorige maand uitbrak, waarbij woensdag meer dan 250 mensen om het leven kwamen.

Handelsoorlog als extra drukmiddel
Ondanks de relatieve rust door het bestand, zet Trump met de aangekondigde invoerheffingen de druk op landen die Iran steunen voort. Deze maatregel kan de al gespannen internationale handelsverhoudingen verder compliceren.

De Amerikaanse importen uit China zijn sinds het begin van Trump’s handelsconflicten met dat land aanzienlijk gedaald, van een piek van 538,5 miljard dollar in 2018 naar 308,4 miljard dollar in 2025. Russische importen zijn door sancties wegens de oorlog in Oekraïne eveneens sterk verminderd, hoewel bepaalde grondstoffen zoals palladium nog steeds worden geïmporteerd.

De Amerikaanse Kamer van Koophandel bereidt daarnaast nieuwe heffingen voor op Russische palladiumimport, als reactie op dumpingpraktijken.