Column: Borrelpraat no. 936

“Nou, dat was weer de zoveelste dag der Inheemsen met herhaling van diezelfde voor-de-gek-houderij van de afgelopen tien tot twintig jaar.”
“Bedoelt u dat alsmaar niet uitvoeren van die internationale vonnissen die ons land aanzeggen tot het erkennen van de rechten van de Inheemsen en tribale volken?”
“Alleen als deze   volken de meerderheid in DNA bezitten en de president uit hun midden hebben verkozen, zullen deze vonnissen uitgevoerd worden.”
“Maar gezien hun stemmenaantal zal dat nooit gebeuren.”
“Nou, daar zit die eerste belazerij. Er wordt wel hoog van de daken geroepen dat zij de oorspronkelijke bewoners van dit gebied zijn, maar wil dat zeggen dat zij meer rechten hebben dan al degenen die daarna kwamen?”
“Hmm, ja, in feite wel. Wie eerst kwam, die maalde tot hij baalde en faalde.”
“Dus volgens u gaan ze tot in de eeuwigheid schreeuwen om de erkenning van hun grondenrechten.”
"Vervelend om dat te zeggen, maar dat blijkt tot vandaag de dag. Mooie worden op de herdenking, we gaan stap voor stap stappen zetten en blijven stappen zetten, totdat alle bodemschatten door de staat zijn uitgegeven en de resten van de Inheemsen en tribale volken in onvruchtbare reservaten zijn gedumpt of ten gronde zijn gegaan aan hun eigen isolatie.”
“Nogal een  harde uitspraak, meester.”
“Maar je ziet toch dat dit proces, dit maar aan het lijntje houden van de Inheemsen al jaren aan de gang is en er wordt maar om de hete pepre watra heen gedraaid, petities aangeboden, felle artikelen geschreven met heel terechte uitspraken….”
“Ja, ik las er eentje op Sterrennieuws, met een veelbetekenende titel: Suriname was er niet voordat de Inheemse volken er waren.”
“Dat wil zoveel zeggen als: zij waren er eerst, toen kwam Suriname. Maar wat wil de auteur daarmee zeggen?”
“Tja, wat? Volgens mij dat de Inheemsen op de eerste plaats komen en daarna komt ergens veel later Suriname aan de beurt, zoiets."
“Oké, dus alles was eerst van hen en wij, nou ja, wat daarna hierheen kwam, heeft dat van de Inheemsen afgepakt, met zwaar wapengeweld en vredes die uiteindelijk zijn gesloten.”
“Klopt. En de oplossing was: een lijn van Oost naar West, dwars door het land. Ten noorden daarvan waren de rijkelijk producerende plantages en ten zuiden daarvan waren zij, de inheemsen en tribale volken, nu zegt men: de Marrons.”
“Maar dat heeft toch eeuwenlang gewerkt?”
“Ja, totdat de plantage-economie ten gronde ging en steeds duidelijker bleek dat de ware rijkdommen van dit land juist ten zuiden van die lijn, dat Cordonpad, die grens lagen.”
“Klopt helemaal, dus toen de Nederlandse overheid dat doorhad, werd het ‘achterland’ vooral na de Tweede Wereldoorlog onderzocht, vanuit een netwerk van airstrips, aangelegd door ontwikkelingsgelden tijdens operation Grasshopper.”
“Ja hoor, maar daarvoor was al de goudrijkdom gebleken; er werd een spoorlijn aangelegd die tot naar de Lawa goudvelden moest gaan, maar die stopte bij de bovenloop van de Sarakreek.”
“En er werden daar flink goudconcessies uitgegeven; meneer Brown bijvoorbeeld kreeg zelfs een hele berg waar hij flink in heeft zitten graven; nu is het een natuurpark, maar er zit nog altijd flink wat goud in die berg van Brown.”
“En zelfs toen was er corruptie: een gouverneur moest aftreden, omdat hij tyuku had genomen voor de uitgifte van tienduizend hectaren goudconcessie in het Sarakreek gebied.”
“Dus dat gesjoemel met domeingrond en uitgaven van concessies is niet van vandaag de dag.”
“Ach nee! Heb jee gezien wat een 'integere' regering in de jaren  vijftig aan bauxiet concessies heeft uitgegeven aan een Amerikaans mijnbouwbedrijf?”
“Was dat aan Ormet?”
“Nee, dat probeerde een andere 'integere' politicus in de jaren zestig dunnetjes over te doen. Ik heb het over de jaren vijftig toen middels de Brokopondo overeenkomst Alcoa Pittsburg tienduizenden hectaren ongerept bos in ons land verkreeg ten behoeve van de bauxietproductie. En al zijn ze intussen gestopt, die concessies staan nog steeds op naam van hun Surinaamse dochteronderneming, de Suralco. Ga je gang. Welke grote-mond-politicus durft die concessies in te trekken?”
“En aan de Inheemsen en Marrons toe te wijzen? Welke met zijn of haar mooie woorden en loze beloften en jarenlange voor-de-gek-houderij van die mensen?”
“Dus volgens u zullen die grondenrechten nooit geregeld worden?”
“Nee, misschien wel een strook van twintig kilometer in een halve cirkel vanaf hun dorpen aan de rivieroever. Maar verder landinwaarts: niets meer, nada, neks moro. Daar wordt en is de boel al uitgegeven aan concessiehouders en graven en vergiftigen legale en illegale gouddelvers de boel met hun cyanide. Zie die vergiftiging onlangs van een deel van de Saramaccarivier."
“En het getreuzel van die zogenaamde Milieu autoriteit met onklare laboratoriumtoestellen om aan te geven dat het om een cyanide-vergiftiging ging.”
“Dan waarom dat getreuzel van overheidswege?"
“Dat de meeste sporen intussen zijn weggespoeld. Watermonsters genomen, dode vissen verzameld, soso opschuifkomedie. Gewoon het spoor van de dode vissen toen stroomopwaarts volgen een je komt al bijna bij de veroorzaker. Maar nee, die moet worden beschermd."
“Maar het is daarom goed dat kritische Inheemse orga’s steeds meer opkomen en het regelen van de grondenrechten opeisen.”
“Maar met welk machtsmiddel kunnen ze die eisen afdwingen? Via den meerderheid in DNA? Via een aan hen gelieerde president? Via een opstand misschien, zoals toen te Pikin Saron?”
“Nou, je hebt toch gezien hoe twee van de opstandelingen of helden in een bosje zijn mishandeld tot de dood daarop volgde? In opdracht van het toentertijdse hoogste gezag en uitgevoerd door degene die op de schoot zat?”
“Maar nu zal dat anders worden, a systeem kenki.”
“Ja noh? Er zijn toch zwaar bewapende overheidsmensen onlangs het Matawai gebied binnengetrokken om de ‘orde’ aldaar te herstellen?”
“Is toch goed? Er moet toch orde en tucht heersen, geen anarchie en chaos?”
“Kijk wiens belangen er beschermd worden, zeker niet die vaan ons, we the people.”
“Maar nu zal alles veiliger worden, want dat ministerie heet nu: Justitie en Veiligheid.”
“Zullen we daarop toasten?”