De belastingtarieven op alcohol en suikerhoudende dranken in de Amerika's zijn te laag om het gebruik significant terug te dringen en chronische niet-overdraagbare ziekten (NCD's) te voorkomen, ondanks dat de regio tot de hoogste consumenten ter wereld behoort. Dit blijkt uit twee recente rapporten van de Pan American Health Organization (PAHO).

De onderzoeken tonen aan dat de belastingdruk op bier gemiddeld 25,5% is, lager dan het wereldwijde gemiddelde van 29,4%. Voor sterke dranken ligt de gemiddelde belasting in de regio op 31,5%, terwijl het wereldwijde gemiddelde op 38,7% ligt. Op suikerhoudende dranken is de belasting gemiddeld slechts 17,1% van de verkoopprijs, iets onder het wereldwijde gemiddelde van 17,8%. Bovendien heft een derde van de landen in de Amerika's helemaal geen belasting op deze producten.

Dit is zorgwekkend, omdat vooral in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied het suiker- en alcoholverbruik tot de hoogste ter wereld behoort. Volwassenen consumeren gemiddeld 7,8 porties suikerhoudende dranken per week, meer dan het wereldwijde gemiddelde van 2,7 porties.

Het hoge gebruik van deze producten hangt samen met ernstige gezondheidsproblemen zoals overgewicht en obesitas (67,5% van de volwassenen), diabetes, hart- en vaatziekten, kanker, leverziekten en andere chronische aandoeningen. Ook alcoholgebruik draagt bij aan verwondingen en geweld.

Hoewel veel landen nog lage belastingtarieven toepassen, zijn er ook positieve ontwikkelingen in de regio. Zo voerde Barbados nieuwe belastingen in op ongezonde producten, nam Colombia recente maatregelen om gezondheidstaksen te verhogen, en verhoogde Dominica de belastingen op tabak, alcohol en suikerhoudende dranken. Deze voorbeelden laten zien dat landen stappen zetten om hun bevolking beter te beschermen.

PAHO benadrukt dat gezondheidstaksen niet alleen het gebruik van schadelijke producten moeten verminderen, maar ook inkomsten genereren voor investeringen in gezondheidszorg en sociale programma’s. Effectieve heffingen kunnen onder meer het begin van alcoholgebruik onder jongeren uitstellen en consumptie van suikerhoudende dranken verminderen.

Toch passen veel landen in de regio lage belastingtarieven toe, hebben ze een beperkte reikwijdte van de belastingen of actualiseren ze de tarieven niet regelmatig voor inflatie. Ook worden sommige schadelijke producten zoals suikerhoudende zuiveldranken en vruchtensappen vaak niet belast, wat kan leiden tot verschuiving van consumptie naar deze ongecontroleerde alternatieven.

Dr. Anselm Hennis, directeur van PAHO’s afdeling Niet-overdraagbare Ziekten, benadrukt: “In veel landen zijn de bestaande belastingen niet ontworpen volgens internationale best practices en te laag om het consumptiegedrag wezenlijk te beïnvloeden of gezondheidsrisico’s te verlagen.”

PAHO adviseert landen om gezondheidstaksen te versterken door betere belastingstructuren, hogere tarieven, bredere productdekking en regelmatige inflatiecorrecties. Ook is een robuuste uitvoering en monitoring nodig om het effect op schadelijk gebruik te maximaliseren.

“PAHO blijft lidstaten technisch ondersteunen bij het implementeren van gezondheidstaksen, een bewezen maatregel om risicofactoren te verminderen en de volksgezondheid te beschermen,” aldus Dr. Hennis.

De rapporten werden in mei gepresenteerd tijdens een webinar, georganiseerd door PAHO en Johns Hopkins University, en dragen bij aan wereldwijde inspanningen om fiscaal beleid te monitoren dat publieke gezondheidsdoelen ondersteunt.