Het ingezette economisch herstel van Suriname maskeert op papier een dieper probleem: terwijl de macro-economische cijfers stabiliseren, blijft het dagelijks leven voor burgers en ondernemers onder zware druk staan. De politiek worstelt ondertussen met richting, eenheid en geloofwaardigheid. De cruciale vraag is momenteel niet óf het beleid werkt, maar voor wie het eigenlijk werkt.

Suriname bevindt zich in een paradoxale fase. De periode van IMF-toezicht is afgesloten en de fundamenten lijken steviger: wisselkoersen stabiliseren en de begrotingsdiscipline is aangescherpt. Internationale instituten tonen voorzichtig vertrouwen. Maar buiten de spreadsheets speelt zich een andere realiteit af. In de rij bij de supermarkt of bij het betalen van de energierekening is de vooruitgang nauwelijks voelbaar. Het is de realiteit van de gevoelskloof: een economie die volgens de grafieken op koers ligt, terwijl de burger de prijs betaalt.

Juist in deze fase wordt duidelijk wat leiderschap werkelijk betekent. De bekende observatie dat een politicus denkt aan de volgende verkiezing en een staatsman (of staatsvrouw) aan de volgende generatie, krijgt in Suriname een bijna tastbare betekenis. Want de huidige situatie vraagt om meer dan louter beheer. Het vraagt om richting, om moreel gezag en om de moed om verder te kijken dan de volgende begrotingsronde.

De systeemcrisis die Suriname doormaakte, met een ontspoorde staatsschuld en uitgeholde reserves, maakte een stabilisatieprogramma noodzakelijk. Zonder deze ingrepen was de schade op lange termijn waarschijnlijk nog groter geweest. Maar stabilisatie is slechts het begin, geen eindpunt. Wat voor investeerders geldt als vooruitgang, vertaalt zich voor de burger niet automatisch in een beter leven. Voor hen zijn de indicatoren tastbaar in de vorm van hoge brandstofprijzen en stijgende tarieven voor nutsvoorzieningen.

Het afbouwen van subsidies heeft de schijnveiligheid van kunstmatig lage prijzen weggenomen, zonder dat daar voldoende bescherming tegenover stond. Veel huishoudens kregen een directe klap in hun koopkracht. De burger viel in een gat, niet omdat hervormingen per definitie verkeerd zijn, maar omdat ze onvolledig zijn uitgevoerd. Economische stabiliteit is een technische prestatie, maar sociale rechtvaardigheid is een politieke keuze.

Daar had het verschil gemaakt kunnen worden. Flankerend beleid had de kern van de aanpak moeten zijn: geen generieke maatregelen, maar gerichte, geïndexeerde steun voor de meest kwetsbaren. Er is behoefte aan een belastingstelsel dat arbeid ontziet, zodat werkenden netto meer overhouden, terwijl sectoren met brede schouders, zoals de informele goudsector en de gokindustrie, effectiever worden belast.

Tegelijkertijd ligt er een gemiste kans in de manier waarop naar de toekomst wordt gekeken. De offshore olie- en gassector wordt vaak gepresenteerd als de redding van de economie. Maar internationale ervaringen, van Nigeria tot Angola, laten zien dat grondstoffenrijkdom zonder sterke instituties kan leiden tot een ‘enclave-economie’, waarin de opbrengsten nauwelijks doorwerken naar de rest van het land. Het risico is dat ook hier een eiland van rijkdom ontstaat, los van de dagelijkse realiteit van de bevolking. Suriname heeft stappen gezet met local content-beleid, maar dit is nog onvoldoende afdwingbaar en concreet uitgewerkt om daadwerkelijk brede welvaart te garanderen.

De verleiding om toekomstige offshore-olie-inkomsten te gebruiken voor snelle politieke winst is groot, zeker in een samenleving die al zo lang offers brengt. Maar duurzame vooruitgang vraagt om iets anders: investeren in de fundamenten. Onderwijs dat jongeren voorbereidt op een veranderende economie. Zorg die toegankelijk en betaalbaar blijft. En een strategie voor economische diversificatie, van ecotoerisme en duurzame bosbouw tot het benutten van carbon credits.

De kernvraag is daarom niet of de huidige koers economisch verdedigbaar is. Dat is zij. De vraag is of zij maatschappelijk rechtvaardig is. Of de lasten en baten eerlijk worden verdeeld. Of de offers van vandaag morgen ook worden teruggegeven.

Want uiteindelijk wordt leiderschap niet beoordeeld op macro-economische cijfers, maar op impact. Niet op de wisselkoers van een specifieke dag, maar op de vraag of mensen weer perspectief ervaren in hun eigen leven. Of jongeren geloven dat ze in eigen land een toekomst kunnen opbouwen. Of werk loont, zonder dat meerdere banen nodig zijn om rond te komen.

Suriname heeft geen behoefte aan incidentele cadeautjes of politieke cosmetica. Het heeft behoefte aan richting. Aan leiderschap dat de moed heeft om de waarheid te spreken over de lange weg vooruit, maar ook de integriteit bezit om de vruchten daarvan eerlijk te verdelen. De vraag is uiteindelijk niet of de cijfers kloppen, maar of mensen ze herkennen in hun eigen leven.

Vincent Roep