Een LPG-tanker ligt voor anker vanwege de afname van het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz, te midden van het conflict tussen de VS en Israël met Iran, in Shinas, Oman. (Foto: Reuters)
De Amerikaanse president Donald Trump dreigde met meer aanvallen op het Iraanse eiland Kharg, de belangrijkste olie-exporthaven, en zei dat hij nog niet klaar was voor een akkoord met Teheran om een ​​einde te maken aan de oorlog die de vitale Straat van Hormuz heeft afgesloten en chaos heeft veroorzaakt op de wereldwijde energiemarkten.

Nu de oorlog tussen de VS en Israël tegen Iran de derde week ingaat, zei Trump dat Amerikaanse aanvallen een groot deel van het eiland "volledig hadden verwoest" en waarschuwde hij voor meer aanvallen. Hij zei zaterdag tegen NBC News: "We zullen het misschien nog een paar keer bombarderen, gewoon voor de lol."

De opmerkingen betekenden een scherpe escalatie van Trump, die eerder had gezegd dat de VS zich alleen richtte op militaire locaties in Kharg, en gaven een klap aan de diplomatieke pogingen om een ​​einde te maken aan een oorlog die zich over het Midden-Oosten heeft verspreid en meer dan 2.000 mensen het leven heeft gekost, de meesten in Iran en Libanon.

Washington heeft pogingen van bondgenoten in het Midden-Oosten om gesprekken te openen terzijde geschoven, vertelden drie bronnen aan Reuters, en de Iraanse Revolutionaire Garde zei zondag dat ze meer raketten hadden afgevuurd op Israël en drie Amerikaanse bases in de regio.

Trump, die een reeks uiteenlopende eisen heeft gesteld, waaronder inspraak in de keuze van de Iraanse leider en een einde aan de nucleaire en ballistische raketprogramma's van Iran, vertelde NBC News dat Teheran bereid leek een deal te sluiten om de gevechten te beëindigen, maar dat "de voorwaarden nog niet goed genoeg zijn".

In zijn interview met NBC opperde Trump de mogelijkheid dat Opperleider Mojtaba Khamenei gedood zou kunnen zijn, maar de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araqchi, zei dat Khamenei in goede gezondheid verkeerde en de situatie onder controle had.

Oorlog en energiecrisis houden aan
Nu er geen einde in zicht is, is het vermogen van Iran om het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz, de doorgang voor een vijfde van de wereldwijde olie- en aardgasproductie, af te sluiten, steeds urgenter geworden als een doorslaggevende bedreiging voor de wereldeconomie.

Hoewel sommige Iraanse schepen de Straat van Hormuz zijn blijven passeren, is de doorgang feitelijk gesloten voor het grootste deel van de wereldwijde scheepvaart sinds de VS en Israël Iran op 28 februari aanvielen. Het was het begin van een intensieve bombardementscampagne die duizenden doelen in het hele land heeft getroffen.

Khamenei, die zijn vader, Ayatollah Ali Khamenei, opvolgde als opperleider nadat deze op de eerste dag van de aanvallen om het leven kwam, heeft gezegd dat de Straat van Hormuz gesloten moet blijven.

Nu het conflict de derde week ingaat, toont Iran zich strijdlustig nadat Amerikaanse troepen militaire locaties op het eiland Kharg hebben aangevallen, waar 90% van de Iraanse olie-export wordt verwerkt.

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) meldde vorige week dat de afsluiting van de smalle doorgang langs de zuidkust van Iran de grootste verstoring van de wereldwijde oliemarkten in de geschiedenis heeft veroorzaakt en naar verwachting de wereldwijde olievoorraden in maart met ongeveer 8% zal verminderen.

De wereldwijde bevoorradingshaven voor schepen in Fujairah, in de Verenigde Arabische Emiraten, heeft zondag de olieladingen hervat, aldus een bron uit de industrie in Fujairah.

Met ruwe olieprijzen boven de 100 dollar per vat en de verwachting dat deze volgende week verder zullen stijgen, hangt de kwestie als een donkere wolk boven Trumps Republikeinse Partij, die voor een belangrijke test staat bij de tussentijdse verkiezingen in november.

Trump zelf heeft de zorgen over stijgende prijzen voor Amerikaanse consumenten weggewuifd en gezegd dat ze snel weer zullen dalen. Maar hij heeft China, Frankrijk, Japan, Zuid-Korea, Groot-Brittannië en andere landen opgeroepen om oorlogsschepen naar de Straat van Hormuz te sturen om de scheepvaart te garanderen.

"De landen die olie via de Straat van Hormuz ontvangen, moeten die doorgang veiligstellen, en wij zullen daarbij helpen – HEEL VEEL!" schreef Trump zaterdag in een bericht op sociale media. "De VS zal ook met die landen samenwerken zodat alles snel, soepel en goed verloopt."

Frankrijk probeert een coalitie te vormen om de straat te beveiligen zodra de veiligheidssituatie stabiliseert, terwijl Groot-Brittannië met bondgenoten verschillende opties bespreekt om de veiligheid van de scheepvaart te waarborgen, aldus functionarissen.

Maar geen van de genoemde landen gaf direct aan dat ze actie zouden ondernemen zolang de gevechten voortduurden.

Araqchi vertelde zijn Franse collega dat landen zich moeten onthouden van alles wat het conflict zou kunnen escaleren. Hij zei ook dat Iran zou reageren op elke aanval op zijn energiefaciliteiten in steden.

Israël ontkent gesprekken met Libanon
Terwijl de patstelling voortduurde, meldden de Iraanse Revolutionaire Garde dat ze meer raket- en droneaanvallen hadden uitgevoerd op doelen in Israël en op Amerikaanse militaire bases in de regio, waar Saudi-Arabië zei tien aanvallen te hebben onderschept.
Araqchi ontkende dat Iran burger- of woongebieden in het Midden-Oosten als doelwit had en zei dat het bereid was een commissie met zijn buurlanden op te richten om de verantwoordelijkheid voor dergelijke aanvallen te onderzoeken. Golfstaten hebben tijdens de twee weken durende oorlog schade geleden aan energie-installaties en woongebieden.

Een bron die op de hoogte was van de Israëlische militaire strategie vertelde Reuters dat Israël was begonnen met het aanvallen van wegversperringen en bruggen waarvan het vermoedde dat ze door commandanten van de Revolutionaire Garde werden gebruikt. Iraanse veiligheidsdiensten hebben tientallen mensen aangehouden die ervan worden beschuldigd informatie met Israël te hebben gedeeld, meldden Iraanse media.

De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Gideon Saar, verwierp beweringen dat Israël de VS had laten weten dat het een tekort aan onderscheppingsraketten had en wees een bericht af dat het binnenkort rechtstreekse gesprekken zou kunnen voeren met Libanon, waar het zijn campagne tegen de door Iran gesteunde Hezbollah-beweging heeft hervat.

In Iran kwamen minstens 15 mensen om het leven toen een luchtaanval een fabriek voor koelkasten en verwarmingstoestellen in de centraal-Iraanse stad Isfahan trof, meldde het semi-officiële persbureau Fars zaterdag. De Revolutionaire Garde beloofde verdere vergeldingsmaatregelen voor de arbeiders die in de Iraanse industriegebieden om het leven waren gekomen.