De afbouw van cambio’s is geen aanval op ondernemers, maar een herstel van economische soevereiniteit.

Suriname kampt niet met een gebrek aan banken, wetten of instituties, maar met een hardnekkig parallel economisch systeem: de cambio’s. Ooit bedoeld als hulpmiddel tijdens valutaschaarste en aanvulling op de formele valutamarkt, zijn cambio’s uitgegroeid tot een machtig instrument in handen van een kleine elite. Dit systeem houdt de economie in een wurggreep, met desastreuze gevolgen voor prijsstabiliteit, investeringsklimaat en vertrouwen in de nationale munt.

In vrijwel geen enkel land met monetaire ambities bepaalt een losse verzameling wisselkantoren de feitelijke wisselkoers. In Suriname is dat dagelijkse realiteit. De koers wordt niet bepaald door economische fundamentele factoren, maar door speculatie, belangenverstrengeling en kunstmatig gecreëerde schaarste. Dit leidt tot ongegronde prijsstijgingen en een voortdurende erosie van de koopkracht van burgers.

Op papier heeft Suriname een volwaardig financieel systeem met commerciële banken, een Centrale Bank en een wettelijk kader. In de praktijk vindt een substantieel deel van de valutahandel buiten deze formele structuur plaats via tientallen cambio’s. Veel van deze wisselkantoren zijn eigendom van elitefiguren met directe politieke en economische connecties. Dit ondermijnt de munt en de koopkracht fundamenteel.

In plaats van duidelijke prijsvorming en macro-economische stabiliteit kent Suriname een structurele vorm van valutamanipulatie. De kloof tussen officiële en informele wisselkoersen groeit, wat leidt tot stijgende prijzen, onzekerheid in de private sector en een steeds verzwakkend vertrouwen in monetair beleid.

De macht van de cambio’s
Cambio’s zouden in theorie kleine wisselkantoren zijn die valuta kopen en verkopen. In werkelijkheid vormen ze het kloppende hart van een illegale valutamarkt. Terwijl de Centrale Bank streeft naar koersstabilisatie, creëren cambio’s kunstmatige schaarste door vraag en aanbod te manipuleren. Hierdoor beweegt de koers op speculatie in plaats van op economische fundamentele factoren.

Dit probleem wordt verergerd doordat veel cambio’s verbonden zijn aan importeurs, groothandelaars en politici. Deze verwevenheid creëert een gesloten kring van insiders die profiteren van koersschommelingen en prijsopdrijving. De gemiddelde burger ervaart hierdoor voortdurende stijgingen van basiskosten zoals brood, benzine en huur, zonder dat productie of vraag werkelijk veranderd is. De waarde van de munt wordt uitgehold door een kleine groep actoren.

De gevolgen zijn diepgaand. Ten eerste verliest de Centrale Bank de controle om monetair beleid effectief te voeren. Als de officiële koers ver afwijkt van wat op straat geldt, verliest het beleid zijn geloofwaardigheid. Ten tweede ontmoedigt deze koersvolatiliteit investeerders. Wie investeert in een economie waar de wisselkoers morgen zomaar 10% kan stijgen door speculatie?

Daarnaast bevordert dit systeem een cultuur van informele transacties. Veel bedrijven vermijden het bancaire circuit, salarissen en importen verlopen deels contant of via ongereguleerde kanalen. Dit verzwakt de belastinggrondslag en normaliseert corruptie. De economie draait niet meer op productiviteit, maar op de capaciteit om valuta te bemachtigen en te verhandelen.

Het falen van toezicht
De Centrale Bank heeft formeel toezichthoudende bevoegdheden, maar in de praktijk is de regulering van cambio’s zwak en ineffectief. Licenties worden vaak verstrekt zonder grondig onderzoek naar herkomst van middelen of eigendomsstructuren. Rapportage is oppervlakkig en sancties bij overtredingen zijn zelden streng genoeg om als afschrikmiddel te dienen.

Een effectieve hervorming vraagt niet alleen financiële expertise, maar vooral politieke moed. Zolang de elites die cambio’s beheersen invloed hebben op beleidsvorming, zullen pogingen tot verandering stranden.

Een noodzakelijke breuk
Ons land leeft te lang met een informele parallelmarkt die de fundamenten van de economie aantast. Het is tijd voor een breuk met deze praktijk. De keuze ligt helder: doorgaan met informele wisselpraktijken en belangenverstrengeling of kiezen voor structurele hervormingen, institutionele discipline en herstel van vertrouwen in de nationale valuta.

De afbouw van cambio’s roept ongetwijfeld weerstand op van gevestigde belangen, maar het is de enige weg naar een stabiele, transparante en inclusieve economie. Een land dat zijn munt niet kan beschermen tegen speculatie, verliest economische soevereiniteit en het vertrouwen van zijn eigen burgers én van investeerders.

De discussie over cambio’s is geen technische discussie, maar een fundamentele keuze over welk soort economie Suriname wil zijn: een economie van informele macht en speculatie, of een economie van openheid, productie en vertrouwen. Hervormingen zullen pijnlijk zijn, maar niets doen is uiteindelijk nog duurder.

De tijd van gedogen moet voorbij zijn. Suriname verdient een financiële architectuur die dienstbaar is aan haar bevolking en niet aan een selecte groep valutahandelaren.

In de bijlage doe ik (pretentieloos) een Advies toekomen aan DNA en regering ter bestudering, tevens een lijst met betekenissen van afkortingen voor niet-ingewijden. 

Colvin Overdiep

Documenten: