In een maatschappij hebben mensen om diverse redenen de behoefte om zich te verplaatsen. Vervoer, transporten en dienstverlening dragen eveneens bij aan de integrale mobiliteitsbehoefte.

De keuze van het vervoersmiddel (mobilteitskeuze) is per individu verschillend. In onze huidige verkeers- en vervoerssituatie wordt de keuze mijn inziens deels beïnvloedt door een “onbetrouwbaar” openbaar vervoer (dekkingsgraad, toegankelijkheid en beschikbaarheid). Dit kan er toe leiden dat personen genoodzaakt zijn, zelf zorg te dragen voor hun vervoersmiddel. De verplaatsingsbehoefte wordt gevoed door reismotieven zoals woon-werk, recreatie, familie bezoek en vrije tijdsbesteding.

Volgens de gegevens van het Centraal bureau voor de Statistiek in Suriname, is er vanaf 2019 een jaarlijkse toename van het aantal verzekerde voertuigen te bespeuren op de wegen, hetgeen ook zorgt voor een toename van het aantal verkeersbewegingen. In de huidige situatie leidt dit tot overbelasting van gebieden en wegen, te meer daar de weginfrastructuur in vele gevallen gelijk is gebleven en in bepaalde gevallen zelfs in kwaliteit is afgenomen.

De afgelopen 2 tot 3 jaren is er een stijgende toename van diverse typen e-bikes en elektrische fietsen te bespeuren op onze wegen (niet opgenomen in de tellingen van het Centraal bureau voor de Statistiek in Suriname 2024). 

De wegen in Suriname hebben een wegbreedte van gemiddeld zes meter (rijstrook breedte ± 3 meter). Verder is er sprake van gemengd verkeer (langzaam verkeer en snel verkeer maken gebruik van dezelfde rijbaan) en gevarieerd verkeer (verkeerssamenstelling zoals vrachtwagens, bussen en personenauto’s). Daarbij zijn er nog de verschillende maximum snelheden die wettelijk zijn vastgelegd per voertuigcategorie. Dit leidt tot grote verschillen in snelheid en rijgedrag. De daaruit voortvloeiende rijbewegingen zoals inhalen, invoegen , afslaan- en onverwachte handelingen van bestuurders maar ook onoverzichtelijke verkeers- en wegsituaties, leiden onder de huidige omstandigheden tot onveilige en fatale verkeerssituaties.


De toename van het aantal bromfietsen, e-bikes en elektrische fietsen op de wegen is zorgelijk mede vanwege het bovenstaande en te meer daar nauwelijks een ½% van het aantal wegen in Suriname beschikt over een (brom)fietspad (vrijliggend) en/of een fietsstrook. De kwetsbaarheid van deze categorie waarvan een groot deel van de bestuurders vrij jong is, nog geen helm draagt en de voertuigen nog niet verzekerd zijn, noodzaakt om de categorie langzame verkeersdeelnemers duurzaam te beschermen, zowel juridisch als technisch.

Deze aantallen zijn exclusief de e-bikes.

De wijziging van de Rijwet 1971 inzake de e-bikes is recent aangenomen in de Nationale Assemblee, echter zal ook spoedig het curriculum van de rijopleidingen geëvalueerd en aangepast moeten worden, waarbij bestuurders van bromfietsen en e-bikes een integraal onderdeel hiervan zijn.

Willen wij de veiligheid van de categorie langzaam verkeer in een situatie van gemengd en gevarieerd verkeer succesvol verhogen dan zal tevens de rijopleiding toegespitst moeten zijn op o.a. het herkennen van en het anticiperen op lokale en actuele verkeerssituaties (praktijk situaties), verkeersinzicht, voorrangssituaties, de bekendheid met verkeersregels- en verkeerstekens (verkeersborden, belijning en wegmarkeringen, het sorteren bij gemengd verkeer enz.

Een beroep doen op het gedrag van bestuurders in het verkeer is geen kwalitatieve maatregel ter aanpak van de verkeersonveiligheid en/of ter bevordering van de verkeersveiligheid. Gedragsbeïnvloeding door onder meer, real-time aanpak van overtredingen, verkeersmanagement, en effectieve handhaving zullen bijdragen aan de verhoging van de verkeersveiligheid.

In een situatie waarbij er sprake is van gemengd en gevarieerd verkeer dient verkeerswetgeving niet alleen bedoeld te zijn om handhavend en regulerend op te treden maar meer nog ter bescherming van de categorie kwetsbare verkeersdeelnemers. Verkeerswet- en regelgeving zal diverse inventieve en noodzakelijke verkeerstechnische voorzieningen en verkeersmaatregelen juridisch moeten faciliteren.

Vanuit het oogpunt dat verkeerswetgeving veelal ontstaat uit technische inzichten en producten dient er van daar uit de basis gelegd te worden voor de (fysieke) bescherming van voornamelijk deze categorie weggebruikers en overige weggebruikers.
Hierbij kan onder meer gedacht worden aan het dwingend- en specifiek inrichten van de weginfrastructuur, fietsstroken, verkeersregelingen toegespitst om het langzame verkeer, verplichte dode hoek spiegels voor vrachtwagens, specifieke voorrangsregelingen enz.

Wij, en de regering, dienen te beseffen dat verkeersveiligheid en verkeersonveiligheid niet niet simpel een juridisch vraagstuk is, maar meer nog een technisch vraagstuk, dat vanuit een integrale benadering, waarbij ruimtelijke planning en de aanleg en beheer van kwalitatieve verkeers- en vervoersnetwerken, centraal staan.
.
Verkeer en mobiliteit zijn sterk verweven aan een goede ruimtelijke planning die is afgestemd op de mobiliteitsbehoefte. Laat dit het uitgangspunt zijn. 
De behoefte om zich te verplaatsen zal toenemen, maar hoe spelen wij daar op in om de huidige excessen af te remmen en te voorkomen?

Henk J. Wip
Verkeer, Mobiliteit en Educatie