Opslagtanks voor ruwe olie bij het oliecentrum van Cushing in Oklahoma, VS. (Foto: Reuters)
De olieprijzen sloten maandag ruim 4% hoger na berichten dat Iran de indirecte onderhandelingen met de Verenigde Staten heeft stopgezet. Tegelijkertijd zijn er plannen van Iraanse strijdkrachten en hun bondgenoten om de vitale Straat van Hormuz volledig te blokkeren, en mogelijk ook andere belangrijke scheepvaartroutes, wat de al gespannen situatie in de regio verder verscherpt. Deze ontwikkelingen komen te midden van een conflict dat recent opnieuw escaleerde met raket- en drone-aanvallen op Koeweit, en de verplaatsing van Israëlische troepen dieper Libanon binnen in hun strijd tegen de door Iran gesteunde Hezbollah.

De Brent-olieprijs sloot op $94,98 per vat, een stijging van $3,86 (4,2%) per vat. Eerder op de dag bereikten de prijzen een piek van meer dan 6%, maar deze winsten werden deels ingeperkt nadat president Donald Trump verklaarde niet op de hoogte te zijn van het stilvallen van de gesprekken. Hij meldde ook via tussenpersonen met Hezbollah te hebben gesproken en een toezegging te hebben gekregen dat de militie Israël niet zou aanvallen. Dit lichte optimisme contrasteert met het feit dat de olieprijzen in mei tussen de 17% en 19% daalden, de grootste maandelijkse daling sinds maart 2020, toen de Covid-19 pandemie de energievraag scherp deed teruglopen.

Volgens het Iraanse persbureau Tasnim hebben Teheran en de zogeheten 'Weerstandsfront'-alliantie, waartoe bondgenoten in Jemen, Libanon en Irak behoren, een agenda opgesteld om de Straat van Hormuz helemaal te blokkeren. Daarnaast willen zij andere strategische punten, zoals de Bab el-Mandeb, aan de zuidkant van de Rode Zee, activeren. Deze zeestraat is essentieel voor Saudi-Arabië, dat dagelijks tussen de vier en zes miljoen vaten olie via deze route exporteert. Deze dreigementen versterken de angst voor een grotere verstoring van de wereldwijde olievoorziening.

Analisten waarschuwen dat het voortduren van het conflict en de blokkades kunnen leiden tot snel dalende commerciële olievoorraden en daardoor scherpe prijsstijgingen binnen enkele maanden. Tegelijkertijd zorgen signalen over een afzwakkende economische groei in China en Europa – belangrijke afnemers van olie – voor neerwaartse druk op de vraag en daarmee op de olieprijzen. 

Goldman Sachs waarschuwde dat de zwakke olieconsumptie in deze regio’s een groot risico vormt voor haar optimistische vierdekwartaalprognose van $90 per vat Brent-olie, ondanks de mogelijke aanbodverstoringen vanuit het Midden-Oosten. Bovendien verwacht Saudi-Arabië voor juli opnieuw een verlaging van zijn officiële olieprijs richting Azië, terwijl Rusland intern beperkingen op benzine-export overweegt om aan de binnenlandse vraag te voldoen.

Ondertussen meldden bronnen dat de Amerikaanse ruwe olievoorraden waarschijnlijk met 3,6 miljoen vaten zijn gedaald in de week tot eind mei, terwijl Kazachstan zijn olieproductie herstelde tot 290.000 ton per dag na eerdere productieverliezen. Venezuela verhoogde in mei ook licht zijn olie-export, mede dankzij leveringen aan de VS, India en Europa.

Scheepvaartdeskundigen die maandag bijeenkwamen in Athene benadrukten dat een duurzaam vredesakkoord duidelijke afspraken moet bevatten om het normale scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz te kunnen hervatten. Dit is des te urgenter nu Iran volgens berichten recent opnieuw mijnen heeft gelegd in de zeestraat, wat de risico’s voor de scheepvaart verder opvoert.