Theresa Lazaro, voorzitter van de Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties (ASEAN) en minister van Buitenlandse Zaken van de Filipijnen, houdt een openingsrede tijdens de bijeenkomst van de ASEAN-ministers van Buitenlandse Zaken voorafgaand aan de 48e ASEAN-top en aanverwante bijeenkomsten in Cebu City, Filipijnen. (Foto: Reuters)
De recente crisis in het Midden-Oosten en de verstoring van de energietoevoer door de blokkade van de strategische Straat van Hormuz domineerden donderdag de gesprekken binnen de Zuidoost-Aziatische landenorganisatie ASEAN. De 11 lidstaten, goed voor bijna 700 miljoen inwoners en sterk afhankelijk van energie-import, roepen op tot een gezamenlijke aanpak om de gevolgen voor hun economieën te beperken.

De Filipijnen, dit jaar voorzitter van ASEAN, pleiten voor een snelle goedkeuring van een regionaal akkoord voor olie-uitwisseling om leveringsrisico’s te spreiden. Tijdens de bijeenkomst stelden de ministers van Economische Zaken ook voorstellen voor om alternatieve leveringsroutes te ontwikkelen en de communicatie bij crises te verbeteren.

De Filipijnse minister van Buitenlandse Zaken, Ma. Theresa Lazaro, benadrukte het belang van versterkte crisiscoördinatie en institutionele paraatheid. “De aanhoudende crisis in het Midden-Oosten toont aan dat gebeurtenissen buiten onze regio directe en diepgaande gevolgen kunnen hebben voor ASEAN,” aldus Lazaro.

Naast de energieproblematiek stonden ook andere regionale conflicten op de agenda. Zo organiseerden de Filipijnen een zeldzame driedubbele ontmoeting tussen president Ferdinand Marcos Jr. en de premiers van Thailand en Cambodja. De twee buurlanden worstelen met een fragiel staakt-het-vuren na grensconflicten met zware gevechten en luchtbombardementen in het afgelopen jaar.

Premier Anutin Charnvirakul van Thailand gaf aan dat het hoofddoel is om vertrouwen te herstellen, maar dat er donderdag geen akkoord verwacht werd. De situatie blijft delicaat en vormt een extra uitdaging voor de ASEAN-voorzitter om de regionale agenda in balans te houden.

Historisch gezien worstelt ASEAN met het omzetten van intenties in bindende acties, maar de omvang van de energiecrisis dwingt de lidstaten tot praktisch optreden. Volgens een conceptverklaring die Reuters inzag, zullen de leiders vrijdag pleiten voor onderhandelingen in goed vertrouwen tussen de VS en Iran en een onmiddellijke stopzetting van de vijandelijkheden. Ook wordt de naleving van internationaal recht en de heropening van de Straat van Hormuz geëist, een vitale doorgang voor eenvijfde van de mondiale olie- en gasvoorziening.

Verder dringt ASEAN aan op snelle ratificatie van het olie-uitwisselingsakkoord om de energievoorziening binnen de regio op vrijwillige en commerciële basis te versterken.

Daarnaast werd tijdens de ministervergadering ook de situatie in Myanmar besproken, een diep verdeeld onderwerp binnen ASEAN. Het nieuwe, militair gesteunde burgerregering van Myanmar zoekt hernieuwde banden met het blok, maar wordt nog niet erkend vanwege de onrust en het ontbreken van vredesresultaten na de staatsgreep in 2021. De Filipijnen riepen op tot toegang voor de speciale ASEAN-gezant tot Nobelprijswinnaar Aung San Suu Kyi als teken van de oprechtheid van Myanmar in het vredesproces.