Het Inheems Kollectief Suriname (IKSur) uit scherpe kritiek op de uiteenlopende strafeisen van het Openbaar Ministerie (OM) in de Pikin Saron-zaak. Volgens de organisatie versterken de verschillen in strafmaat het beeld dat de Surinaamse rechtsstaat met twee maten meet.

Op 3 februari 2026 eiste het OM een voorwaardelijke gevangenisstraf van 12 maanden met een proeftijd van drie jaar tegen zeven politieagenten, die terechtstaan wegens hun rol bij de onlusten van 2 mei 2023 in Pikin Saron. Bij die gebeurtenissen werd disproportioneel geweld gebruikt, waarbij Martinus Wolfjager en Ivanildo Dijksteel om het leven kwamen. Uit forensisch-pathologisch onderzoek bleeka dat beide mannen geen direct gevaar vormden en niet op de vlucht waren toen ze werden beschoten; zij lagen zelfs al op de grond toen zij van korte afstand werden geraakt.

Tegelijkertijd eiste het OM op 24 maart 2026 in hoger beroep opnieuw een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 15 jaar tegen inheemse verdachten, gelijk aan de eis in eerste aanleg, ondanks een eerdere lagere straf in eerste instantie.

IKSur noemt dit verschil in behandeling “moeilijk te rijmen met het principe van rechtsgelijkheid” en spreekt van “schokkende” en “onaanvaardbare” strafeisen.

De organisatie uit ook kritiek op het onderzoek en de rechtsgang. Direct na de gebeurtenissen was er een oproep tot onafhankelijk pathologisch onderzoek, maar ondanks beschikbare internationale expertise werd dit niet ingewilligd en bleef het onderzoek intern. Verder wijst IKSur op ongelijke behandeling in het proces: inheemse verdachten werden snel aangehouden en lang vastgehouden, terwijl betrokken politieagenten op vrije voeten bleven en het onderzoek naar hen trager verliep.

Volgens IKSur richt de strafzaak zich te eenzijdig op de incidenten zelf, zonder aandacht voor de onderliggende oorzaken. Inheemse gemeenschappen vragen al jaren via vreedzame middelen erkenning van grondenrechten en bescherming van hun leefgebied, maar deze oproepen worden genegeerd. Ondertussen gaan activiteiten zoals houtkap, goudwinning en landbouwconcessies door in traditionele gebieden, vaak zonder toestemming, met ernstige milieuschade en gezondheidsrisico’s tot gevolg.

“Wat in Pikin Saron is gebeurd, is een uitbarsting na jaren van genegeerde signalen,” aldus kapitein Lloyd Read, voorzitter van IKSur. De organisatie waarschuwt dat de maatschappelijke spanningen toenemen en dat het structureel negeren van rechtvaardige eisen en het meten met twee maten risico’s vormt voor de rechtsstaat.

“Zonder rechtvaardigheid is er geen vertrouwen. Zonder vertrouwen is er geen rechtsstaat,” stelt IKSur, dat oproept tot bewustwording en actie van samenleving, rechterlijke macht en internationale gemeenschap.