Oproepen aan burgers en bedrijven om tijdelijk minder elektriciteit te gebruiken kunnen tijdens een crisis noodzakelijk zijn, maar vormen geen oplossing voor structurele tekorten in de energievoorziening. De Energie Autoriteit Suriname (EAS) waarschuwt dat onvoldoende productiecapaciteit, reservevermogen en achterstallige investeringen niet op de samenleving mogen worden afgewenteld. De huidige elektriciteitsproblemen moeten volgens de toezichthouder worden aangegrepen om eindelijk tot structurele planning en regulering van de sector te komen.

De EAS reageert daarmee op de maatschappelijke discussie over de elektriciteitsvoorziening en de wijze waarop de huidige problemen worden aangepakt. De autoriteit zegt de zorgen van burgers en bedrijven over de betrouwbaarheid van de stroomvoorziening te begrijpen. De lasten van structurele tekortkomingen mogen volgens haar niet eenzijdig bij de samenleving worden gelegd. Volgens de EAS zijn de huidige problemen niet uitsluitend het gevolg van een tijdelijk hogere vraag naar elektriciteit. Een groeiende economie, verdere elektrificatie, hogere temperaturen en een grotere behoefte aan koeling maken een stijgende vraag naar stroom voorspelbaar.

Tegelijk spelen de beschikbare productiecapaciteit, het reservevermogen, onderhoud, de netinfrastructuur, brandstofvoorziening en de afhankelijkheid van waterkracht een rol. Vooral tijdens de droge periode kunnen deze factoren samenkomen: de vraag naar elektriciteit stijgt, terwijl de beschikbaarheid van hydro-elektrische productie onder druk kan komen te staan.

De autoriteit vindt daarom dat het elektriciteitssysteem niet duurzaam kan worden bestuurd door pas in actie te komen wanneer zich tekorten voordoen. Vooraf moet duidelijk zijn hoeveel productiecapaciteit nodig is, welke reserves beschikbaar moeten zijn, welke investeringen tijdig moeten worden gepleegd en welke verantwoordelijkheid de verschillende spelers in de sector dragen.

Een centrale plaats is daarbij weggelegd voor het Elektriciteit Sector Plan. Dat plan moet volgens de EAS richting geven aan onder meer productie, transmissie, distributie, duurzame energie, energie-efficiëntie, investeringen en de betaalbaarheid en betrouwbaarheid van elektriciteit. Maar een plan alleen is onvoldoende. De EAS stelt nadrukkelijk dat Suriname geen nieuw beleidsdocument nodig heeft dat op papier blijft liggen. Het ESP moet worden vertaald in concrete regelgeving, normen, verantwoordelijkheden, planningsverplichtingen en afdwingbare prestatie-eisen.

Daarbij moeten onder andere normen komen voor leveringszekerheid, voldoende productie- en reservecapaciteit, onderhoud en tijdige investeringen. Ook moet er transparante planning komen voor uitbreiding van productie en het elektriciteitsnet en moeten de verantwoordelijkheden van regering, EBS, EAS en andere partijen helder worden vastgelegd. Verder pleit de autoriteit voor regels voor hernieuwbare energie, crisis- en droogteplanning en meer transparantie over kosten, tarieven en prestaties.

De EAS erkent ook haar eigen verantwoordelijkheid als toezichthouder. Toezicht betekent volgens de autoriteit niet alleen reageren wanneer problemen zich al voordoen, maar ook vooruitkijken en risico's tijdig signaleren. Goed toezicht moet ervoor zorgen dat verantwoordelijkheden duidelijk zijn, prestaties meetbaar worden en problemen niet jarenlang blijven liggen.Volgens de EAS moet Suriname uiteindelijk af van een situatie waarin het land ieder jaar opnieuw wordt verrast door de droge tijd, hogere temperaturen of een groeiende vraag naar elektriciteit. Die ontwikkelingen zijn grotendeels voorspelbaar en moeten daarom worden meegenomen in de nationale energieplanning.

De huidige crisis moet volgens de autoriteit dan ook niet alleen worden opgelost, maar worden gebruikt om te voorkomen dat dezelfde problemen zich telkens opnieuw voordoen. Een betrouwbare elektriciteitsvoorziening is volgens de EAS geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde voor economische groei, investeringen, publieke dienstverlening en de kwaliteit van leven.