De Duitse bondskanselier Friedrich Merz stelde op de 62e Veiligheidsconferentie van München dat 'de oude wereldorde niet meer bestaat' (Foto: AP)
De recente Münchense Veiligheidsconferentie legde pijnlijk bloot waar we allemaal mee worstelen: de wereld is opnieuw verstrikt in een race van bewapening, geopolitieke spanningen en wantrouwen. Grootmachten herverdelen hun invloedssferen, versterken hun arsenalen en lijken steeds minder oog te hebben voor het menselijk leed in conflictgebieden die niet op hun radar passen.

Wat ooit werd gezien als een tijdperk van globalisering en toenemende verbondenheid, verandert steeds meer in een tijdperk van fragmentatie en competitie. Europa herbewapent in hoog tempo, mede gedreven door de oorlog in Oekraïne, die als een existentiële bedreiging wordt ervaren.

Terwijl Europa zich haast om zich te wapenen tegen dreigingen in eigen achtertuin en landen als de VS en China hun machtsstrijd opvoeren, blijven plaatsen als Syrië, Soedan, Myanmar, Kenia en Gaza schreeuwen om aandacht en hulp. Het is alsof de mensen daar niet meetellen in de grote geopolitieke schaakstukken. Hun oorlogen, hongersnood en ontheemding vervagen in het achtergrondgeruis van machtspolitiek.

In Syrië duurt de oorlog al meer dan tien jaar, met honderdduizenden doden en miljoenen vluchtelingen. In Soedan woedt een nieuw conflict dat het land doet afglijden naar chaos. Myanmar blijft gevangen in een militaire dictatuur die haar eigen bevolking onderdrukt. In Kenia leiden onderliggende spanningen tot geweld en onveiligheid. En in Gaza sterven dagelijks mensen door een conflict dat al decennia aansleept, terwijl de internationale gemeenschap worstelt om het te sussen.

Op de conferentie klonken waarschuwingen dat de regels-gebaseerde orde die ons sinds het einde van de Koude Oorlog houvast bood, “niet meer bestaat”. Grote landen kijken vooral naar hun eigen veiligheid en belangen. Vertrouwen tussen bondgenoten brokkelt af, zoals de recente spanningen rondom Groenland en handelsconflicten tussen de VS en Europese landen illustreren. Zelfs binnen traditionele allianties lijkt solidariteit plaats te maken voor opportunisme.

Het is een wereld waarin nationale soevereiniteit weer als hoogste goed wordt gekoesterd, en waar samenwerking onder druk staat. De boodschap is duidelijk: in deze onzekere tijden moet ieder land op eigen kracht kunnen overleven en zich wapenen tegen dreigingen, zowel van buiten als van binnenuit.

Dit betekent niet alleen een toenemende militaire bewapening, maar ook een groeiende focus op technologische superioriteit, cyberveiligheid en geopolitieke invloedssferen. Het internationale speelveld wordt steeds grilliger en onvoorspelbaarder.

De wereld kijkt weg, gefocust op zichzelf, haar belangen en haar veiligheid. De regels-gebaseerde orde, ooit het fundament van internationale samenwerking, lijkt niet meer te bestaan. Het is een ‘ieder voor zich’-wereld geworden, waarin het opleggen van sancties, het sluiten van allianties en het opbouwen van wapentuig belangrijker zijn dan het beschermen van mensenlevens.

En toch, terwijl de grote mogendheden zich wapenen en onderhandelen over hun positie, blijft het lijden van miljoenen onzichtbaar voor velen. De conferentie in München liet zien hoe ver we zijn verwijderd van een wereld waarin solidariteit en compassie centraal staan.

De vraag is urgent: hoe kunnen we vrede bouwen in een wereld die de ogen sluit voor het lijden van haar meest kwetsbaren? Hoe doorbreken we de spiraal van wantrouwen en geweld, als zelfs de zwaarst getroffen regio’s niet de aandacht krijgen die ze verdienen?

De Münchense Veiligheidsconferentie was een spiegel die ons confronteert met deze realiteit. Het is aan ons om te kiezen: laten we ons meevoeren in de cyclus van wantrouwen en bewapening, of zetten we in op nieuwe vormen van samenwerking en vertrouwen. De toekomst van vrede hangt ervan af.

Misschien moeten we ons realiseren dat echte veiligheid niet alleen gaat over wapens en allianties, maar over het erkennen van elkaars menselijkheid, waar ook ter wereld. Alleen zo kunnen we hopen op een toekomst waarin niemand wordt vergeten en vrede geen illusie blijft.

Indra Toelsie